Ghi công

Trải qua những biến động của lịch sử, nhiều nhà máy điện đã hoàn thành sứ mệnh của mình, trở thành di tích và tên tuổi đã đi vào lịch sử dân tộc.  Suốt chiều dài lịch sử, sự hy sinh của những người thợ điện đã trở thành bất tử. Máu, xương của những người thợ điện anh hùng đã hòa vào lòng đất mẹ, trở thành suối nguồn tưới mát cho cây đời mãi mãi xanh tươi. Thế hệ hôm nay sẽ mãi ghi nhớ công lao của những người thợ điện đã không tiếc máu xương, tuổi trẻ, kiên cường chiến đấu, anh dũng hy sinh thân mình, để dòng điện luôn tỏa sáng. Những tấm gương hy sinh của các thế hệ thợ điện đi trước đã bồi đắp ý chí, hun đúc tinh thần lao động sáng tạo, quên mình cho lớp lớp thế hệ kế tiếp, tạo nên truyền thống vẻ vang của những người thợ điện Việt Nam.

Công nhân ngành Điện Việt Nam - Những chặng đường lịch sử

Công nhân lao động ngành Điện là một trong những lực lượng công nhân công nghiệp ra đời khá sớm ở Việt Nam, ngay từ những năm cuối thế kỷ thứ XIX, khi thực dân Pháp xâm lược  nước ta, triển khai chương trình khai thác thuộc địa. Cùng với các ngành công nghiệp khác như giao thông vận tải, khai thác mỏ, mở rộng đồn điền trồng cây công nghiệp… ngành Điện lực ra đời phục vụ sinh hoạt cho các quan chức thực dân và bộ máy cai trị, một phần cho ánh sáng đô thị và sau đó phục vụ sản xuất ở các khu công nghiệp, khu dịch vụ, công sở của thực dân Pháp và tay sai ngụy quyền.  

Những Nhà máy điện đầu tiên được xây dựng là Nhà máy điện Cửa Cấm (Hải Phòng) công suất 5.500 kW (năm 1892), Nhà máy đèn Bờ Hồ công suất 1.500 kW (năm 1895), Nhà máy điện Chợ Quán (Sài Gòn) công suất 1.500 kW (năm 1896). Những năm tiếp theo của thế kỷ thứ XX, nhiều Nhà máy điện cũ được mở rộng, đồng thời  xây dựng thêm nhiều nhà máy mới, trong đó có  Nhà máy điện Cọc Năm (Quảng Ninh) phục vụ công nghiệp khai thác mỏ Hồng Quảng, Nhà máy điện Thượng Lý cung cấp điện cho Nhà máy Xi măng Hải Phòng, Nhà máy điện Nam Định cung cấp điện cho Nhà máy Dệt Nam Định…

Lớp công nhân điện đầu tiên xuất thân từ dân nghèo thành thị, nông dân, thợ thủ công. Ngoài ra còn có một số học sinh cũng trở thành công nhân điện sau một khóa huấn luyện ngắn ngày do chủ nhà máy hoặc chính quyền bảo hộ tổ chức.

Trong những năm tháng cả dân tộc Việt Nam còn chìm trong đêm tối ấy, những người thợ điện Việt Nam cũng như cả dân tộc và giai cấp công nhân luôn bị áp bức, bóc lột đến tận xương tủy. Họ không được bảo vệ che chở, không có quyền được hưởng tự do dân chủ, không có chế độ bảo hộ lao động, bảo hiểm xã hội.

Công nhân Nhà máy điện Yên Phụ tổ chức ký cờ nguyện “giữ vững dòng điện an toàn, liên tục trong mọi tình huống”

Kiên cường, bất khuất trong đấu tranh

Phong trào đấu tranh của công nhân ngành Điện dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, luôn gắn bó máu thịt với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân và giai cấp công nhân Việt Nam qua nhiều giai đoạn thăng trầm của cách mạng. Những người thợ điện Việt Nam mang trong mình dòng máu yêu nước, luôn kiên cường anh dũng trong đấu tranh giải phóng dân tộc khỏi ách đô hộ của Thực dân Pháp và bè lũ tay sai bán nước, hại dân.

Những người thợ điện Việt Nam mang trong lòng tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường bất khuất trước kẻ thù, bất bình trước những bất công xã hội. Bản thân họ lại có trình độ văn hóa, kiến thức xã hội nhất định nên có điều kiện nhận thức thời cuộc, tiếp thu được chân lý cách mạng do những người đảng viên cộng sản hoặc cán bộ công hội tuyên truyền phổ biến và giác ngộ. Vì vậy, các cơ sở điện lực trong thời kỳ thực dân đế quốc thống trị đều sớm trở thành những cơ sở cách mạng, nhiều người lao động trở thành đoàn viên của công đoàn, các hội ái hữu, các tổ chức cơ sở đảng.

Nhiều tài liệu lịch sử của các Nhà máy điện, các công ty điện trong ngành Điện Việt Nam ngày nay còn ghi lại quá trình đấu tranh oanh liệt của các thế hệ cha ông đối với bọn thống trị và bọn chủ nhà máy. Họ đòi quyền tự do dân chủ và tham gia tích cực vào các phong trào đấu tranh cách mạng của dân tộc. Nhiều người trong số họ trở thành những chiến sĩ cách mạng, những cán bộ đảng, cán bộ công đoàn có uy tín lớn trong giai cấp công nhân lao động như, Nguyễn Đức Cảnh, Lê Hồng Phong, Lê Thanh Nghị, Hoàng Văn Đoài… Nhiều chi bộ Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội (1925), chi bộ Đảng Cộng sản Đông Dương (trước năm 1930), chi bộ Đảng Cộng Sản Việt Nam ( 1930), tổ chức Công hội Đỏ Bắc Kỳ ( 1929)… đã xuất hiện rất sớm tại các Nhà máy điện ở cả 3 miền trong thời kỳ Pháp thuộc.

Trong giai đoạn này, cả nước ta liên tục nổ ra những cuộc biểu tình đình công của công nhân lao động đối với giới chủ và bọn thống trị đòi tăng lương, giảm giờ làm, đòi cải thiện điều kiện lao động, chống đối xử thô bạo… Dần dần những cuộc đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ có tính tự phát trở thành những cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh chính trị dẫn tới cuộc Cách mạng Tháng 8 năm 1945, mở ra kỷ nguyên mới của đất nước, kỷ nguyên độc lập dân tộc, xây dựng nền độc lập dân chủ và tự do, thiết lập nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nhớ lại những ngày tổng khởi nghĩa năm 1945, công nhân các Nhà máy điện đều là lực lượng nòng cốt cùng nhân dân đứng lên giành chính quyền từ tay Pháp, Nhật. Nhiều Nhà máy điện có lực lượng tự vệ vũ trang tham gia cùng tổ chức Việt Minh vận động nhân dân đứng lên tiến hành tổng khởi nghĩa cướp chính quyền. Khi thực dân Pháp ở Nam Bộ gây hấn ngày 23/9/1945 đến ngày toàn quốc kháng chiến 19/12/1946, công nhân tự vệ Nhà máy đèn Bờ Hồ Hà Nội, công nhân điện tại Huế, Sài Gòn, Đà Nẵng… đã tham gia chiến đấu chống Thực dân Pháp, biến nhà máy thành pháo đài, giành giật với quân thù từng tấc đất trước khi rút về căn cứ kháng chiến. Nhiều Nhà máy điện bị phá hủy, thiết bị được tháo dỡ đưa về chiến khu. Nhiều công nhân điện đã tham gia vào quân đội chiến đấu trên khắp chiến trường Nam, Bắc, hoặc ở lại bí mật hoạt động trong lòng địch. Nhiều công nhân điện đã ngã xuống trên mặt đất quê hương trong những ngày đầu khói lửa chiến tranh.

Công nhân Nhà máy điện Việt Trì không ngừng rèn luyện kỹ chiến thuật, bắn rơi máy bay Mỹ khi chúng xâm phạm vùng trời Phú Thọ. (Việt Trì, Phú Thọ năm 1967)

Giữ nguồn điện không bao giờ tắt…

Cuối năm 1954, cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp đã giành được thắng lợi, Pháp buộc phải rút khỏi miền Bắc Việt Nam, công nhân điện đã đấu tranh kiên quyết không cho bọn chủ nhà máy và bọn thống trị tháo dỡ thiết bị mang đi và chống sự dụ dỗ ép buộc theo chúng vào Nam, quyết tâm giữ vững dòng điện để chào đón Bác Hồ, Chính phủ và quân đội vào tiếp quản thủ đô Hà Nội. Đó là những ngày tháng hào hùng không thể nào quên!

Những người thợ điện miền Bắc tập hợp lực lượng dưới sự chỉ đạo của cơ quan quản lý ngành Điện đầu tiên là Cục Điện Lực, sau đổi tên là Tổng cục Điện lực Việt Nam. Những thế hệ đầu tiên của ngành Điện cách mạng là những người con của đất nước, những cán bộ quân đội chuyển ngành, cán bộ kháng chiến, cán bộ miền Nam tập kết, cán bộ quân giới, họ đoàn kết và gắn bó với nhau như ruột thịt, chung tay, chung sức phục hồi và phát triển nguồn điện còn rất nhỏ bé, công nghệ kỹ thuật lạc hậu, lưới điện cũ nát, mất an toàn để quản lý và vận hành phục vụ phát triển kinh tế và xã hội. Một sự kiện quan trọng mãi mãi đi vào lịch sử ngành Điện Việt Nam là ngày 21/12/1954, ngày Bác Hồ kính yêu đến thăm Nhà máy đèn Bờ Hồ, sau đó đã trở thành Ngày truyền thống của ngành Điện lực Việt Nam.

Qua các thời kỳ khôi phục, cải tạo và phát triển kinh tế từ năm 1956 đến năm 1965, cán bộ công nhân ngành Điện đã không ngừng vươn lên làm chủ thiết bị, máy móc, vượt qua mọi khó khăn gian khổ, quyết tâm phát triển ngành Điện Việt Nam, từng bước đáp ứng điện năng cho phát triển kinh tế xã hội ở miền Bắc.

 Năm 1964, Đế quốc Mỹ sử dụng lực lượng không quân và hải quân "leo thang" đánh phá các mục tiêu quân sự, kinh tế, giao thông vận tải ở miền Bắc, trong đó trọng điểm là các Nhà máy điện nhằm gây tê liệt mọi hoạt động của miền Bắc, đưa miền Bắc Việt Nam trở về thời kỳ đồ đá. Lúc này, ngành Điện phải chuyển hướng chiến lược, vừa sản xuất, vừa chiến đấu bảo vệ nguồn điện. Khẩu hiệu hành động là "Mỗi công nhân điện là một chiến sỹ kiên cường trong sản xuất và trong chiến đấu bảo vệ nguồn điện của Tổ quốc".

Từ tháng 4 năm 1965 cho đến ngày 21/12/1972, ngành Điện Việt Nam đứng trước thử thách vô cùng khắc nghiệt, quyết định sự sống còn của một ngành công nghiệp quan trọng nhất đất nước. Mỗi công nhân điện sẵn sàng chấp nhận sự hy sinh vì nguồn điện của đất nước, quyết tâm chiến thắng quân thù, giữ cho ánh điện luôn tỏa sáng, như giữ dòng máu nuôi dưỡng cơ thể là Tổ quốc thân yêu. Các cơ sở bị địch đánh phá đầu tiên trong ngành Điện vào tháng 4 năm 1965 là Nhà máy điện thuộc Nhà máy Dệt Nam Định, sau đó là Nhà máy điện Hàm Rồng - Thanh Hóa, Nhà máy điện Cổ Định, Nhà máy điện Bàn Thạch, Nhà máy điện Vinh, tiếp đến là các Nhà máy điện: Uông Bí, Quảng Ninh, Hải Phòng... Đến tháng 6/1966, mục tiêu là Nhà máy điện Yên Phụ.

Trong khói bom mịt mù, trong tiếng gầm rú xé trời của máy bay Mỹ, CBCN ngành Điện vẫn bình tĩnh kiên cường, chắc tay súng, vững tay búa, kiên quyết đánh trả máy bay địch, đồng thời vẫn bình tĩnh dũng cảm, thao tác chính xác, giữ vững nguồn điện. Nhiều công nhân - chiến sỹ  đã ngã xuống trên trận địa pháo, trong gian lò máy, bên cạnh các trạm biến áp. Nhiều công nhân điện bị thương nhưng vẫn không rời vị trí. Trong đống đổ nát sau mỗi trận bom Mỹ, các đội cảm tử phá bom đã dũng cảm lao vào công việc. Nhiều chị em công nhân điện đã dũng cảm, thực hiện nhiệm vụ xử lý những quả bom chưa nổ, giữ an toàn cho nhà máy. Nhiều công nhân điện đã được kết nạp Đảng sau những cuộc đánh phá của địch vì lòng dũng cảm, sự hy sinh để bảo vệ nguồn điện.

Những trận oanh tạc của máy bay Mỹ đã gây tổn thất nặng nề cho ngành Điện. Tuy nhiên, với ý chí kiên cường, sự sáng tạo, lòng kiên trì, CBCN ngành Điện đã khẩn trương bắt tay vào phục hồi, sửa chữa nguồn và lưới điện, sớm đưa dòng điện trở lại phục vụ cho sản xuất và một phần cho đời sống nhân dân.

Trải qua 2 cuộc đánh phá của Đế quốc Mỹ vào miền Bắc, đợt đầu từ 1965-1968, đợt 2 vào năm 1972, ngành Điện Việt Nam đã bị địch bắn phá 1.650 trận với hàng vạn tấn bom đạn. Công suất nguồn có lúc chỉ còn 16%. Tuy nhiên, công nhân các Nhà máy điện và truyền tải điện vẫn quyết tâm thực hiện tốt khẩu hiệu "Địch đánh thì ta sửa, địch tiếp tục đánh ta lại tiếp tục sửa". Vì vậy, dù chiến tranh vô cùng ác liệt, nhưng nguồn điện vẫn không bao giờ tắt.

Trong cuộc chiến đấu ngoan cường này đã có 125 cán bộ và công nhân điện hy sinh, hàng trăm người mang thương tật suốt đời. Gần 50 năm đã qua, nhưng trong ký ức của những người đồng chí, đồng nghiệp vẫn không thể nào quên những ngày đau thương, nhưng rất hào hùng đó, không thể nào quên những đồng đội đã ngã xuống để dòng điện của đất nước luôn rực sáng. Họ đã viết lên bản anh hùng ca của những người thợ điện kiên cường bất khuất trong bản trường ca chiến đấu hy sinh của thợ điện Việt Nam.


  • 23/12/2014 10:26
  • Nguồn: Ấn phẩm Điện lực VN - 60 năm: Thắp sáng niềm tin
  • 0 nhận xét


Gửi nhận xét