Hiệu quả kinh tế cho người dân, doanh nghiệp

Ông Bùi Quốc Hoan cho biết, hiện nay, ngành Điện đã có sự thay đổi rất lớn về cơ cấu nguồn điện. Trước đây, lĩnh vực phát điện chủ yếu do các doanh nghiệp nhà nước như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Việt Nam (PVN) và Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) đảm nhiệm. Tuy nhiên, cùng với quá trình hình thành thị trường phát điện cạnh tranh và các cơ chế khuyến khích cho điện mặt trời và điện gió, cơ cấu nguồn điện hiện nay đã thay đổi đáng kể.

Ông Bùi Quốc Hoan – Phó Tổng giám đốc EVNSPC phát biểu tại Hội thảo

Cụ thể, tổng công suất nguồn điện của các doanh nghiệp nhà nước hiện chỉ còn gần 50% (trong đó: EVN khoảng 37% - đã bao gồm các GENCO; PVN chiếm khoảng 7,3%, TKV khoảng 2%); còn lại là của các nhà đầu tư tư nhân, các nhà máy điện độc lập (IPP), các dự án BOT và hơn 100.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà.

Ở lĩnh vực phân phối và bán lẻ điện, EVN hiện vẫn chiếm khoảng 90% thị phần, còn khoảng 10% thuộc hơn 700 đơn vị bán lẻ điện ngoài EVN. Đây cũng là nhóm đơn vị có ảnh hưởng lớn đến quá trình phát triển điện mặt trời mái nhà trong thời gian tới, khi cơ chế giá điện đã chuyển sang cơ chế thị trường.

Quá trình chuyển đổi xanh trong giao thông, công nghiệp và các lĩnh vực khác đều hướng đến việc thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng điện. Câu hỏi đặt ra là, nguồn điện từ đâu để đáp ứng cho quá trình chuyển đổi xanh? Giải pháp căn cơ chính là phát triển các nguồn năng lượng sạch, đặc biệt là năng lượng tái tạo. Đây vừa là giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, vừa góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải. Đối với EVNSPC, điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu là một trong những giải pháp trọng tâm.

Phó Tổng giám đốc EVNSPC nhấn mạnh, khu vực phía Nam có lợi thế về bức xạ mặt trời cao nhất cả nước, với khoảng 2.000 - 2.600 giờ nắng mỗi năm. Do đó, đây là khu vực phát triển điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) mạnh nhất cả nước, cả trong giai đoạn áp dụng giá FIT cũng như sau khi Chính phủ ban hành các nghị định về ĐMTMN tự sản, tự tiêu.

ĐMTMN không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân, doanh nghiệp khi giảm chi phí mua điện từ lưới; mà còn giúp các doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn xanh (tiêu chuẩn ESG), chứng chỉ giảm phát thải carbon (CBAM, RE100) của đối tác quốc tế. Đặc biệt, ĐMTMN còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, lãnh đạo EVNSPC nhấn mạnh.

Theo tính toán, nếu kết hợp hệ thống ĐMTMN kết hợp BESS có dung lượng phù hợp, thời gian hoàn vốn bình quân chỉ khoảng 4 - 6 năm.

EVNSPC hỗ trợ tối đa thúc đẩy điện mặt trời mái nhà

Ông Bùi Quốc Hoan khẳng định, EVNSPC cam kết hỗ trợ tối đa để thúc đẩy phát triển ĐMTMN, với việc triển khai đồng bộ các giải pháp. Cụ thể, toàn bộ quy trình, thủ tục đấu nối đều được công khai, minh bạch trên website cskh.evnspc.vn và thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn tối đa.

Đối với các khách hàng đã lắp đặt ĐMTMN chưa hoàn tất thủ tục theo quy định, EVNSPC chủ động liên hệ hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Tổng công ty cũng phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương các tỉnh/thành phố trên địa bàn quản lý nhằm thúc đẩy, khuyến khích phát triển ĐMTMN theo đúng quy định. Khi có đề nghị từ Sở Công Thương về việc đánh giá khả năng gây quá tải lưới điện tại khu vực có người dân đăng ký phát triển ĐMTMN, EVNSPC sẽ hoàn tất kiểm tra và phản hồi kết quả tối đa trong vòng 03 ngày làm việc.

Thời gian qua, ĐMTMN tại khu vực miền Nam phát triển mạnh

Với những giải pháp đồng bộ, đến nay, khu vực miền Nam đã có khoảng 5000MWp ĐMTMN; trong đó, 4.500MWp phát triển trong giai đoạn giá FIT, gần 500MWp theo cơ chế tự sản xuất, tự tiêu thụ. Riêng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ hiện đã đóng góp hơn 1% sản lượng điện thương phẩm của khu vực.

Nhằm đẩy mạnh phát triển ĐMTMN tự sản, tự tiêu, góp phần tăng tốc chuyển đổi xanh trong thời gian tới, Phó Tổng giám đốc EVNSPC cho rằng, ngoài các chính sách hỗ trợ tài chính, cần nghiên cứu thêm các cơ chế mang tính khuyến khích mạnh hơn, cởi mở hơn hoặc có tính bắt buộc phù hợp. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều quốc gia đã quy định các công trình xây dựng mới phải lắp đặt ĐMTMN ngay từ khi thiết kế. Việt Nam có thể nghiên cứu áp dụng những mô hình phù hợp, đồng thời kết hợp với các chính sách tín dụng ưu đãi để hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn đầu tư.

Cũng theo ông Bùi Quốc Hoan, việc lắp đặt tự phát mà không thông báo cho ngành Điện sẽ gây khó khăn trong công tác dự báo phụ tải, đánh giá khả năng tiếp nhận của lưới điện và xây dựng phương án vận hành hệ thống. Do đó, EVNSPC mong muốn người dân và doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các thủ tục theo đúng quy định, đồng thời cung cấp thông tin về quy mô công suất lắp đặt để ngành Điện cập nhật cơ sở dữ liệu số hóa, phục vụ công tác quy hoạch, vận hành tối ưu hệ thống điện.

EVNSPC cam kết tiếp tục đồng hành cùng chính quyền địa phương và hỗ trợ doanh nghiệp tại các tỉnh phía Nam trong phát triển ĐMTMN tự sản, tự tiêu kết hợp BESS, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển xanh, bền vững theo định hướng của Chính phủ, ông Bùi Quốc Hoan khẳng định.