Khung chính sách mới cho điện hạt nhân của Anh

Ngày 4/2, Chính phủ Vương quốc Anh ban hành Khung hạt nhân tiên tiến (Advanced Nuclear Framework). Đây là văn bản chính sách đầu tiên được xây dựng nhằm mở đường cho các công nghệ điện hạt nhân thế hệ mới do khu vực tư nhân dẫn dắt. 

Động thái này thể hiện nỗ lực của London trong việc bảo đảm an ninh năng lượng, đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng của công nghiệp và các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, tạo việc làm và thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn trong bối cảnh chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp.

Theo tuyên bố của Chính phủ nước này, khung chính sách nhằm tạo lập “con đường ra thị trường” cho các dự án hạt nhân tiên tiến, đồng thời thúc đẩy đầu tư tư nhân vào những công nghệ được xem là trụ cột tiềm năng của hệ thống năng lượng trong tương lai.

Chính phủ Anh cho rằng, với khuôn khổ chính sách mới, nước này có thể trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới triển khai các nhà máy điện hạt nhân tiên tiến. Các cơ sở này được định hướng phục vụ trực tiếp cho sản xuất công nghiệp và các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. 

Theo đó, trong bối cảnh giá năng lượng biến động và áp lực giảm phát thải ngày càng lớn, London coi điện hạt nhân là nguồn năng lượng sạch, ổn định, có khả năng hạn chế rủi ro dài hạn từ thị trường nhiên liệu hóa thạch đối với người tiêu dùng.

Khung hạt nhân tiên tiến được ban hành sau khi Chính phủ Anh thông qua những quyết định đầu tư lớn vào lĩnh vực này. Một trong những nội dung cốt lõi của Khung hạt nhân tiên tiến là việc thiết lập một chuỗi quy trình, bao gồm các dự án đủ điều kiện, đáp ứng các tiêu chí về mức độ sẵn sàng công nghệ, năng lực của chủ đầu tư và phương án tài chính. Theo đó, từ tháng 3/2026, các nhà phát triển có thể nộp hồ sơ đề xuất để được Chính phủ và Great British Energy - Nuclear (GBE-N) xem xét, đánh giá.

Các dự án được lựa chọn sẽ nhận được sự ủng hộ về nguyên tắc từ phía Chính phủ. Mặc dù nguồn vốn triển khai được xác định chủ yếu đến từ khu vực tư nhân, việc được Nhà nước công nhận được coi là yếu tố quan trọng giúp giảm rủi ro và củng cố niềm tin của các nhà đầu tư. Trên cơ sở đó, các bên có thể thảo luận về những hình thức hỗ trợ phù hợp từ Chính phủ, bao gồm hỗ trợ doanh thu khi dự án đi vào vận hành hoặc các cơ chế bảo vệ rủi ro đối với những sự cố hiếm gặp.

Để rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án, Chính phủ Anh cũng đã đưa ra mô hình “dịch vụ một cửa”, giúp các nhà phát triển tiếp cận thông tin và hướng dẫn liên quan đến quy hoạch, quy định pháp lý, quản lý nhiên liệu hạt nhân và các yêu cầu an toàn. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giảm bớt các rào cản thủ tục vốn, thường bị xem là thách thức lớn đối với các dự án hạt nhân.

Khung chính sách mới cũng đi kèm với việc công bố Tuyên bố về sử dụng nhiên liệu hạt nhân dân sự, trong đó làm rõ các yêu cầu đối với nhiên liệu uranium sử dụng trong các lò phản ứng, bảo đảm phù hợp với mục tiêu an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và quản lý lâu dài nhiên liệu đã qua sử dụng.

Rút ngắn thời gian xây dựng và giảm chi phí

Theo Chính phủ Anh, các công nghệ hạt nhân tiên tiến, bao gồm lò phản ứng mô đun nhỏ, mô đun tiên tiến và mô đun siêu nhỏ có ưu thế ở khả năng sản xuất theo mô đun trong nhà máy. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian xây dựng và giảm chi phí so với các nhà máy điện hạt nhân truyền thống.

Việc triển khai các dự án hạt nhân tiên tiến được kỳ vọng sẽ tạo ra nhiều việc làm kỹ thuật cao tại các khu vực khác nhau, thay vì tập trung vào một số địa điểm nhất định. Nhờ sử dụng các loại nhiên liệu và chất làm mát mới, các lò phản ứng tiên tiến có thể vận hành ở nhiệt độ cao hơn. Điều này cho phép cung cấp đồng thời cả nhiệt năng và điện năng cho các cơ sở công nghiệp và các trung tâm dữ liệu. Đây là yếu tố khiến hạt nhân tiên tiến được xem là lựa chọn phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng của ngành công nghiệp và lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Thực tế, Anh đã công bố nhiều kế hoạch hợp tác cụ thể với các đối tác quốc tế. Đáng chú ý là dự án của X-Energy và Centrica nhằm xây dựng 12 lò phản ứng mô đun tiên tiến tại Hartlepool (Vương quốc Anh). Bên cạnh đó là kế hoạch của Holtec, EDF và Tritax triển khai lò phản ứng mô đun nhỏ tại nhà máy nhiệt điện than cũ Cottam (Vương quốc Anh), để cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu. 

Trong bối cảnh đó, Khung hạt nhân tiên tiến không chỉ là một văn bản kỹ thuật về năng lượng. Chính sách này còn phản ánh cách tiếp cận của Chính phủ Anh trong việc cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện các cam kết về khí hậu. 

Việc triển khai thành công các công nghệ hạt nhân tiên tiến sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng thu hút vốn tư nhân. Bên cạnh đó là năng lực quản lý rủi ro và xây dựng đồng thuận xã hội đối với một lĩnh vực vốn nhạy cảm, song ngày càng giữ vai trò rõ nét trong chiến lược phát triển dài hạn của Anh.