Những mảnh bom không thể lấy ra

Ông Trần Huy Khoát sinh năm 1948. Năm 1965, ông bắt đầu học nghề điện tại Sở Quản lý và Phân phối điện khu vực I Hà Nội. Một năm sau, ông lên đường nhập ngũ, được điều động từ Hà Nội vào Quảng Trị, làm nhiệm vụ lái xe vận chuyển bộ đội và lương thực chi viện cho mặt trận. 

Trên chiến trường, không ít lần ông đối mặt với hiểm nguy. Trong một chuyến chở đồng đội trên đường Trường Sơn, đi vào khu vực máy bay địch đang đánh phá, chiếc xe của ông chịu sức ép của một quả bom nổ gần và lật về phía mép vực. May mắn, xe mắc lại trong một hố bom cũ. “Nếu không có hố bom ấy, có lẽ chiếc xe của chúng tôi đã lao xuống vực”, ông Khoát nhớ lại.

Lần khác, ông cùng bốn đồng đội trú trong một hang đá khi máy bay B-52 ném bom xuống khu vực. Bốn đồng đội hy sinh, chỉ duy nhất ông sống sót. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng mỗi khi nhắc lại khoảnh khắc cùng đồng đội thu gom di hài những người đã ngã xuống, ông vẫn nghẹn lời.

Chiến tranh để lại trên cơ thể ông nhiều thương tích. Đến nay, nhiều mảnh bom bi vẫn không thể phẫu thuật lấy ra do nằm ở vị trí nguy hiểm. Ông được công nhận là thương binh hạng 3/4. Với những công lao trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Ba.

Đầu những năm 1970, ông trở lại ngành Điện, tiếp tục công tác tại Sở Quản lý và Phân phối điện khu vực I Hà Nội. Sau đó, ông theo học Đại học Bách khoa Hà Nội và tốt nghiệp thủ khoa ngành Hệ thống điện.

Trao truyền bản lĩnh nghề 

Từ vị trí kỹ sư điện, ông đã lần lượt trải qua các cương vị Trưởng phòng Kỹ thuật, Phó Giám đốc phụ trách kỹ thuật. Từ năm 1997 - 2003, ông là Giám đốc Điện lực Ba Đình. 

Một trong những nhiệm vụ mà ông Trần Huy Khoát rất đỗi tự hào trong quá trình làm công tác kỹ thuật tại Điện lực Ba Đình, là được tham gia nghiên cứu phương án cấp điện dự phòng cho Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh (năm 1975) với những yêu cầu đặc biệt nghiêm ngặt. Trong điều kiện nguồn, lưới điện và phương tiện kỹ thuật khi đó còn hạn chế, việc xây dựng phương án đòi hỏi phải rà soát chặt chẽ các nguồn cấp, trạm biến áp, đường dây và tình huống dự phòng, bảo đảm dòng điện an toàn, ổn định, liên tục. Với ông, đó không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là trách nhiệm đặc biệt của người thợ điện đối với một công trình có ý nghĩa chính trị, lịch sử đặc biệt của đất nước.

Cho tới những năm cuối cùng của thế kỷ 20, quá trình cải tạo, hạ ngầm lưới điện nội đô vẫn chưa được triển khai đồng bộ. Nhiều tuyến điện trên địa bàn vẫn là đường dây đi trên không, chủ yếu sử dụng dây dẫn trần. Trên địa bàn Điện lực Ba Đình quản lý bán điện lại là nơi tập trung nhiều cơ quan và công trình đặc biệt quan trọng, trong vai trò người đứng đầu, ông Khoát cùng tập thể đơn vị đã từng bước củng cố lưới điện, xây dựng nề nếp làm việc đặt an toàn, kỷ luật và trách nhiệm lên hàng đầu. 

Bà Trần Thúy Hiền, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Đông Anh, nhớ lại khi còn làm Đội phó Đội Kiểm tra điện tại Điện lực Ba Đình, bà thường thấy ông Khoát trực tiếp xuống hiện trường trong những đợt kiểm tra, sửa chữa hoặc xử lý bất thường, theo sát anh em đến khi công việc hoàn tất. 

Ông Nguyễn Ngọc Phú, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Ba Đình phụ trách kỹ thuật, cho biết trước mỗi nhiệm vụ quan trọng, ông Khoát đều yêu cầu rà soát kỹ nguồn cấp, thiết bị, vị trí trực và tình huống dự phòng; trách nhiệm được giao rõ tới từng người.

“Ông Khoát rất nghiêm. Ông giao việc những vẫn theo sát từng vị trí. Có nhiệm vụ phát sinh giữa đêm, ông trực tiếp điều hành đến khi hoàn thành. Chính tinh thần ấy khiến anh em hiểu đây không chỉ là một ca trực, mà còn là trách nhiệm và niềm tự hào của người thợ điện”, ông Phú kể lại.

Sau này, ông tiếp tục được cấp trên tin tưởng, điều động giữ cương vị giám đốc tại các điện lực Tây Hồ, Gia Lâm. Khi Điện lực Long Biên được thành lập trên cơ sở chia tách địa bàn Gia Lâm, ông trở thành Giám đốc đơn vị mới và công tác tại đây đến khi nghỉ hưu năm 2008. 

Theo ông Phú, dấu ấn ông Khoát để lại không chỉ ở những phương án cấp điện hay lưới điện được củng cố, mà còn ở đội ngũ cán bộ từng được ông dìu dắt. Nhiều người sau này đảm nhiệm các vị trí kỹ thuật, quản lý tại những đơn vị điện lực của Hà Nội và tiếp tục gìn giữ tác phong nghề nghiệp được hình thành trong những năm làm việc cùng ông.

27/7 năm nay, căn nhà của ông Trần Huy Khoát lại rộn rã tiếng cười của những đồng nghiệp năm xưa và cả những người thợ điện trẻ. Chuyện về chiến trường, về những ca trực xuyên đêm hay những lần xử lý sự cố vẫn được nhắc lại như một phần ký ức của những người làm điện. Nhưng với họ, ông không chỉ là một thương binh hay một giám đốc điện lực đã nghỉ hưu, mà còn là người truyền lại một bài học làm nghề giản dị: thiết bị có thể đổi thay, nhưng kỷ luật, trách nhiệm và tinh thần của người thợ điện thì không bao giờ được phép thay đổi.