Từ thủy điện, gió, nắng... đến sinh khối

Tiềm năng năng lượng tái tạo của Đắk Lắk được các chuyên gia đánh giá là rất lớn, hiện chưa khai thác hết. Đầu tiên phải kể đến nguồn năng lượng từ nước. Với đặc điểm địa hình thấp dần từ tây sang đông và tổng lượng dòng chảy trung bình đạt tới 13,5 tỷ m3/năm, Đắk Lắk có lợi thế lớn để phát triển thủy điện.

Toàn tỉnh có trên 17 con sông với diện tích lưu vực từ 100 đến xấp xỉ 500 km2 tạo điều kiện lý tưởng cho các dự án thủy điện vừa và nhỏ, giúp tối ưu hóa nguồn nước nội tỉnh và nguồn nước chảy vào từ các tỉnh lân cận. Tiếp đến là năng lượng gió và mặt trời, hai nguồn tài nguyên được coi là “đặc sản” của vùng đất nắng, gió.

Dự án điện mặt trời của Tập đoàn Xuân Thiện ở Đắk Lắk

Theo các báo cáo đánh giá tiềm năng bức xạ và năng lượng gió được công bố gần đây, Đắk Lắk sở hữu tốc độ gió trung bình ấn tượng từ 5 - 7 m/s. Số giờ nắng cao (từ 2.000 đến 2.500 giờ mỗi năm) giúp tiềm năng phát triển điện mặt trời đạt con số dự kiến 2.080,8 MW. 

Một điểm khác biệt lớn của Đắk Lắk chính là năng lượng sinh khối. Với nền nông nghiệp phát triển mạnh, đặc biệt là ngành sản xuất đường, tỉnh sở hữu nguồn nguyên liệu sinh khối khổng lồ từ bã mía. Các doanh nghiệp như Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam, Công ty Mía đường Tuy Hòa và Công ty Cổ phần rượu Vạn Phát với tổng công suất chế biến hàng chục nghìn tấn mía mỗi ngày và vùng nguyên liệu hàng chục nghìn hec-ta chính là “hậu phương” vững chắc cung cấp nguồn nhiên liệu sạch, bền vững cho các nhà máy điện sinh khối.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương Đắk Lắk, tính đến nay, tỉnh đã có 25 nhà máy thủy điện hoạt động với công suất 1.223,67 MW; 16 dự án điện mặt trời nối lưới và hàng nghìn hệ thống điện mặt trời mái nhà; cùng các dự án điện gió, điện sinh khối; đóng góp quan trọng vào ngân sách và giải quyết việc làm cho lao động địa phương, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; thúc đẩy an sinh xã hội, làm thay đổi diện mạo kinh tế tỉnh nhà.

Hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và bền vững

Lãnh đạo Sở Công Thương Đắk Lắk thông tin, bước sang giai đoạn 2025 - 2030, Đắk Lắk đứng trước vận hội mới khi Quy hoạch điện VIII điều chỉnh (phê duyệt tháng 4/2025) và Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đã đặt ra những định hướng rất rõ.

Trong giai đoạn này, tỉnh sẽ phát triển thêm 90 dự án năng lượng tái tạo với tổng công suất đạt 7.780,5 MW; tập trung với 27 dự án và điện gió với 42 dự án, cùng với sự xuất hiện của các nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt phát điện. Tầm nhìn xa hơn đến giai đoạn 2031 - 2035, Đắk Lắk tiếp tục quy hoạch thêm 33 dự án với công suất hơn 6.100 MW.

Trong 10 năm tới, tỉnh dự kiến sẽ có khoảng gần 14.000 MW năng lượng tái tạo, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của địa phương; khẳng định quyết tâm của Đảng bộ tỉnh trong nhiệm kỳ 2025 - 2030: đưa năng lượng tái tạo trở thành ngành công nghiệp động lực, gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh.

Để biến những con số trên mặt giấy thành những công trình thực thụ, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, tỉnh đã đề ra những nhóm giải pháp đồng bộ và quyết liệt. Trong đó, về cơ chế và chính sách, tỉnh cam kết kịp thời nắm bắt và triển khai có hiệu quả các chính sách của Trung ương, đặc biệt là các tiêu chuẩn về tỷ lệ năng lượng tái tạo và thị trường Chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC). Việc tạo ra hành lang pháp lý thông thoáng sẽ là “thỏi nam châm” thu hút các nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước.

Về quy hoạch và hạ tầng, tỉnh sẽ xây dựng phát triển mạng lưới cấp điện phải đi đôi với định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh sẽ tạo điều kiện tối đa để ngành điện nâng cấp lưới điện truyền tải từ 110kV đến 500kV, ứng dụng công nghệ lưới điện thông minh, tự động hóa trong vận hành, giảm thiểu tổn thất và đảm bảo an ninh mạng lưới.

Bên cạnh đó, khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà, trên mặt nước và điện gió tại các khu vực có lợi thế. Đối với thủy điện, tỉnh chủ trương khai thác chọn lọc, ưu tiên các dự án thủy điện tích năng và tận dụng nước sau các công trình thủy lợi để bảo vệ môi trường sinh thái; xác định đẩy mạnh khai thác nguồn điện sinh khối đồng phát và điện từ chất thải rác thải. Đây là giải pháp “kép” vừa giải quyết bài toán môi trường, vừa tận dụng tối đa giá trị gia tăng từ sản xuất nông nghiệp.