Từ nguồn nước lạnh đến những trang trại công nghệ cao

Đam Rông (Lâm Đồng) được thiên nhiên ban tặng nguồn nước trong lành, nhiệt độ thấp và lưu lượng ổn định quanh năm. Điều kiện tự nhiên hiếm có ấy là lợi thế để phát triển nghề nuôi cá nước lạnh – một ngành sản xuất vốn chỉ thích hợp ở các quốc gia ôn đới. 

Hơn hai mươi năm trước, khi nghề nuôi cá tầm còn là khái niệm xa lạ ở Việt Nam, ông Nguyễn Trọng Cử, một Việt kiều Đức, đã chọn nơi đây để khởi nghiệp. Từ vài bể nuôi thử nghiệm ban đầu, đến nay trang trại của ông đã phát triển thành một trong những cơ sở sản xuất cá nước lạnh quy mô lớn của tỉnh với gần 40 bể nuôi hiện đại. Mỗi năm, trang trại cung cấp khoảng 150 tấn cá tầm ra thị trường cùng số lượng lớn cá giống cho nhiều địa phương trong cả nước. Trang trại cũng đang từng bước làm chủ công nghệ, hướng đến sản xuất trứng cá tầm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Trọng Cử, nuôi cá tầm quan trọng nhất vẫn là nguồn nước và nguồn điện. "Nếu nước là môi trường sống thì điện chính là "trái tim" vận hành toàn bộ trang trại. Máy bơm, hệ thống tạo ôxy, tuần hoàn nước đều hoạt động liên tục 24/24h. Nếu mất điện trong thời gian dài, thiệt hại sẽ rất lớn” - ông Cử cho biết.

Không riêng doanh nghiệp của ông Cử, nhiều hộ dân tại Đam Rông cũng mạnh dạn đầu tư phát triển nghề nuôi cá nước lạnh theo hướng công nghệ cao. Ông Trần Quân, chủ một trang trại nuôi cá tầm tại Đam Rông, cho biết mỗi ngày hàng chục máy bơm và thiết bị sục khí hoạt động liên tục để duy trì môi trường sống cho đàn cá. "Có những hôm mưa lớn, cả đêm chúng tôi thấp thỏm theo dõi điện. Điều khiến chúng tôi yên tâm là khi có sự cố, anh em điện lực luôn có mặt rất nhanh. Nguồn điện ổn định giúp người nuôi mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất".

Tại khu vực Langbiang, nơi nhiều trang trại cá nước lạnh phát triển gắn với du lịch sinh thái, bà Hoàng Ái Diễm, chủ cơ sở nuôi cá tầm Hoàng Huy, chia sẻ: “Điện ổn định đã tạo điều kiện để trang trại đầu tư hệ thống cho ăn tự động, giám sát nhiệt độ và chất lượng nước bằng thiết bị cảm biến. Công nghệ hiện đại chỉ phát huy hiệu quả khi có nguồn điện tin cậy. Có điện ổn định, chúng tôi giảm được chi phí nhân công, kiểm soát tốt dịch bệnh và nâng cao chất lượng sản phẩm”.

Ông Võ Văn Cường, Trưởng Điện lực Đam Rông cho biết: “Đơn vị luôn xác định các trang trại nuôi cá nước lạnh là nhóm khách hàng đặc thù, cần được bảo đảm độ tin cậy cung cấp điện ở mức cao. Chỉ cần hệ thống bơm nước và sục khí dừng hoạt động trong thời gian dài là nguy cơ thiệt hại đối với người nuôi rất lớn. Vì vậy, Điện lực Đam Rông thường xuyên kiểm tra lưới điện, phát quang hành lang tuyến, rà soát các vị trí xung yếu, đồng thời bố trí lực lượng ứng trực 24/24 giờ trong mùa mưa bão để xử lý nhanh các tình huống phát sinh, bảo đảm dòng điện luôn thông suốt phục vụ sản xuất”.

Theo ông Cường, cùng với việc đầu tư nâng cấp lưới điện, đơn vị còn thường xuyên hướng dẫn khách hàng kiểm tra hệ thống điện sau công tơ, sử dụng thiết bị đúng kỹ thuật và chủ động các phương án dự phòng nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành.

Khu vực Langbiang, nơi nghề nuôi cá nước lạnh đang phát triển nhanh, Điện lực Langbiang cũng đang từng bước đầu tư hoàn thiện hạ tầng điện, đáp ứng nhu cầu mở rộng sản xuất của người dân. Ông Phan Văn Trai, Trưởng Điện lực Langbiang, chia sẻ: “Chúng tôi chủ động khảo sát phụ tải, nâng công suất khi cần thiết, thường xuyên kiểm tra chất lượng điện áp và xử lý kịp thời các bất thường trên lưới điện để khách hàng yên tâm sản xuất".

Đằng sau những con số về độ tin cậy cung cấp điện là sự lặng lẽ của những nhân viên Điện lực ngày đêm băng rừng, vượt suối, kiểm tra từng khoảng cột, từng sứ cách điện, từng đoạn dây dẫn giữa đại ngàn. Công việc của họ ít khi được nhắc đến, nhưng lại là mắt xích không thể thiếu để duy trì hoạt động của những trang trại cá nước lạnh.

"Mở đường" cho ngành kinh tế đặc hữu

Sau hơn hai thập niên phát triển, nghề nuôi cá nước lạnh đã trở thành một ngành kinh tế đặc trưng của Lâm Đồng. Hiện toàn tỉnh có 25 trang trại thuộc doanh nghiệp và hợp tác xã cùng 39 cơ sở hộ dân quy mô nhỏ. Nhiều trang trại sở hữu từ 20 đến 80 bể nuôi trên diện tích từ 1 đến 2 ha, sản lượng đạt khoảng 150 tấn cá thương phẩm mỗi năm. Sản lượng cá nước lạnh toàn tỉnh hiện đạt khoảng 2.300 - 2.500 tấn mỗi năm, tạo giá trị sản xuất khoảng 450 tỷ đồng. Riêng cá tầm chiếm gần 50% tổng sản lượng của cả nước, đưa Lâm Đồng trở thành một trong hai trung tâm sản xuất cá nước lạnh lớn nhất Việt Nam.

Không chỉ mở rộng quy mô, các doanh nghiệp còn đầu tư mạnh vào công nghệ bán tuần hoàn, công nghệ "sông trong ao", hệ thống xử lý nước bằng vi sinh và nghiên cứu sản xuất giống chất lượng cao. Những giải pháp này giúp tiết kiệm nguồn nước, giảm chi phí sản xuất, nâng cao tỷ lệ sống của cá và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Đằng sau sự phát triển ấy là sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, trong đó có hạ tầng điện. Bởi dù công nghệ có hiện đại đến đâu, mọi quy trình tự động hóa vẫn chỉ vận hành khi có nguồn điện ổn định.

Trong hành trình xây dựng thương hiệu cá tầm Lâm Đồng, dễ dàng nhìn thấy những bể nuôi hiện đại, những dòng suối trong xanh hay những lứa cá đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Nhưng phía sau thành công ấy còn có những người thợ điện lặng lẽ giữ cho dòng điện không ngừng chảy. Dòng điện ấy đang góp phần giữ gìn một ngành kinh tế đặc hữu của địa phương, tạo sinh kế cho người dân, thúc đẩy nông nghiệp công nghệ cao và mở ra cơ hội để cá tầm Lâm Đồng từng bước chinh phục những thị trường khó tính trên thế giới.