Tại hội nghị tập huấn công tác quản lý và bảo vệ môi trường năm 2026 do EVN tổ chức ngày 10/4 tại Hà Nội, các chuyên gia đến từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương đã cập nhật nhiều nội dung quan trọng liên quan đến các quy định mới. Những thay đổi này không chỉ tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị môi trường trong toàn Tập đoàn.

Siết chặt kiểm soát

Theo các chuyên gia, hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường đang được hoàn thiện theo hướng siết chặt kiểm soát, đồng thời nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp. Các quy định mới về phân loại dự án và đánh giá tác động môi trường (ĐTM) yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn với các dự án có yếu tố nhạy cảm, đồng thời làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong suốt vòng đời dự án.

Đáng chú ý, các trường hợp làm gia tăng tác động môi trường như mở rộng quy mô, thay đổi công nghệ hoặc tăng lưu lượng xả thải đều phải thực hiện lại ĐTM. Điều này đòi hỏi các đơn vị chủ động theo dõi, đánh giá và cập nhật kịp thời trong quá trình triển khai.

Hội nghị tập huấn công tác quản lý và bảo vệ môi trường năm 2026 do EVN tổ chức ngày 10/4 tại Hà Nội, đồng thời trực tuyến đến các đơn vị thành viên. Ảnh: Ng.Tuấn

Bên cạnh đó, quy định về giấy phép môi trường và quản lý xả thải được phân loại cụ thể hơn theo quy mô, lưu lượng, qua đó nâng cao hiệu quả giám sát. Yêu cầu về phương án xử lý chất thải, ứng phó sự cố môi trường cũng được đặt ra ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Làm rõ thêm các điểm mới, bà Lê Thị Minh Ánh – chuyên gia môi trường cho biết hệ thống quy định hiện hành đã thu hẹp đối tượng phải thực hiện các thủ tục môi trường theo hướng thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Theo khuyến nghị của chuyên gia, các đơn vị trong EVN cần chủ động cập nhật quy định mới, rà soát toàn diện các hoạt động môi trường và nâng cao năng lực đội ngũ để đảm bảo thực hiện đúng, đủ và hiệu quả.

Chuyên gia môi trường Lê Thị Minh Ánh trình bày tại hội nghị. Ảnh: Ng.Tuấn

Trong lĩnh vực tài nguyên nước, các quy định mới đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với quản lý, khai thác và sử dụng nguồn nước. Điều này đòi hỏi EVN và các đơn vị thành viên cần nâng cao năng lực quản lý, giám sát trong toàn bộ quá trình vận hành.

Song song, các quy định về giảm phát thải và kiểm kê khí nhà kính cũng đặt ra yêu cầu mới. Tại hội nghị, đại diện Bộ Công Thương cho biết hệ thống MRV (đo đạc, báo cáo, thẩm định) và kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở đã được hướng dẫn cụ thể, là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng lộ trình giảm phát thải và nâng cao tính minh bạch dữ liệu. 

Các doanh nghiệp phải xác định rõ nguồn phát thải, xây dựng hệ thống dữ liệu có khả năng kiểm chứng và thực hiện báo cáo định kỳ. Đáng chú ý, việc thẩm định kết quả kiểm kê khí nhà kính được quy định bắt buộc, góp phần nâng cao độ tin cậy của dữ liệu phục vụ công tác quản lý.

Chủ động thích ứng

Thảo luận tại hội nghị, đại diện các tổng công ty điện lực cho biết, các dự án lưới điện hiện gặp vướng mắc trong việc xác định yêu cầu về đánh giá tác động môi trường giữa các cơ quan quản lý. Một số dự án không thuộc đối tượng phải thực hiện ĐTM nhưng vẫn bị yêu cầu bổ sung hồ sơ do cách hiểu chưa thống nhất, ảnh hưởng đến tiến độ chuẩn bị đầu tư. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi từ giấy phép môi trường sang đăng ký môi trường theo quy định mới cũng nảy sinh nhiều vướng mắc trong thực tiễn. Các đơn vị còn lúng túng trong xử lý các trường hợp đang vận hành thử nghiệm hoặc đã được cấp phép trước đây nhưng nay không còn thuộc diện phải cấp phép.

Một số ý kiến cũng nêu rõ khó khăn trong việc xác định ngưỡng nước thải khi có đồng thời nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp, hoặc trong trường hợp công suất thiết kế hệ thống xử lý lớn hơn nhiều so với lưu lượng thực tế vận hành – tình huống phổ biến tại các nhà máy điện.

Ông Nguyễn Văn Hồng – Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án Điện 2 cho biết, dù Nghị định số 48/2026/NĐ-CP đã tạo thuận lợi hơn trong một số thủ tục, nhưng giai đoạn chuyển tiếp vẫn là thách thức lớn. Nhiều dự án được lập theo quy định cũ với tiêu chuẩn cao hơn, khi quy định mới có hiệu lực cần rà soát, điều chỉnh hồ sơ để tránh phát sinh chi phí không cần thiết.

Theo ông Nguyễn Văn Hồng, đơn vị đã yêu cầu các tư vấn cập nhật kịp thời quy định mới ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư nhằm đảm bảo áp dụng thống nhất và hạn chế rủi ro khi thẩm định.

Các chuyên gia trao đổi, thảo luận và trả lời các thắc mắc của các đơn vị. Ảnh: Ng.Tuấn

Cũng ghi nhận tại hội nghị, nhiều đơn vị phản ánh việc triển khai các quy định về tài nguyên nước cũng gặp một số vướng mắc, tập trung ở công tác cấp phép và thực hiện nghĩa vụ tài chính trong khai thác, sử dụng nước. Việc điều chỉnh thẩm quyền cấp phép giữa các cấp quản lý, cũng như cách xác định tiền cấp quyền khai thác theo quy định mới, đã phát sinh một số bất cập, khiến thời gian hoàn thiện thủ tục kéo dài. Bên cạnh đó, một số đơn vị cho biết hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về thời hạn thực hiện thủ tục cấp lại giấy phép khi thay đổi tên chủ thể, dẫn đến lúng túng trong quá trình triển khai.

Giải đáp các nội dung này, bà Nguyễn Thị Phương – Phó Trưởng phòng Lưu vực sông Hồng – Thái Bình, Cục Quản lý Tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, những vướng mắc nêu trên chủ yếu phát sinh trong giai đoạn chuyển tiếp khi có sự điều chỉnh về phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương. Hiện cơ quan quản lý đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định theo hướng rõ ràng, thống nhất và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Đối với trường hợp thay đổi tên chủ giấy phép, theo quy định hiện hành vẫn phải thực hiện thủ tục cấp lại giấy phép. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng đang nghiên cứu phương án đơn giản hóa thủ tục đối với các trường hợp thay đổi không làm ảnh hưởng đến nội dung và nghĩa vụ của giấy phép.

Cũng tại hội nghị, các chuyên gia nhận định, việc triển khai MRV và kiểm kê khí nhà kính tuy còn nhiều thách thức về dữ liệu và nguồn lực, nhưng cũng là cơ hội để EVN nâng cao năng lực quản trị, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế và thúc đẩy chuyển đổi xanh.

Tại hội nghị, đại diện Ban Môi trường và Phát triển bền vững EVN cho biết công tác môi trường trong Tập đoàn đang chuyển từ “tuân thủ thủ tục” sang “quản trị rủi ro”. Theo đó, hoạt động môi trường được mở rộng sang kiểm soát đồng bộ các rủi ro pháp lý, vận hành và truyền thông – xã hội, giúp các đơn vị chủ động phòng ngừa vi phạm, hạn chế sự cố.

Lãnh đạo Ban Môi trường và Phát triển bền vững EVN chia sẻ bài học kinh nghiệm trong công tác bảo vệ môi trường. Ảnh: Ng.Tuấn 

Trên cơ sở tổng hợp thực tiễn, EVN xác định 6 nguyên tắc cốt lõi trong quản trị môi trường gồm: chủ động về pháp lý; hồ sơ phản ánh đúng thực tế; vận hành ổn định các công trình xử lý; đảm bảo dữ liệu quan trắc trung thực; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ; và đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Đồng thời, EVN yêu cầu các đơn vị rà soát toàn diện công tác môi trường, xây dựng kế hoạch khắc phục các tồn tại, đồng thời chủ động tổng hợp vướng mắc, kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách.