Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức sáng 30/7. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực chuẩn bị triển khai chương trình điện hạt nhân, đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu mới và đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu khai mạc Hội nghị. Ảnh: Ng.Tuấn

Trong khuôn khổ tọa đàm với chủ đề “Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”, Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh cho biết Tập đoàn đang tập trung tháo gỡ 3 nhóm thách thức lớn, đồng thời triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm để chuẩn bị cho dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 có yêu cầu kỹ thuật và công nghệ phức tạp bậc nhất mà Việt Nam từng triển khai, đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn ở mức cao nhất. Với vai trò chủ đầu tư, EVN xác định phải chuẩn bị toàn diện về cơ chế, nguồn lực và tổ chức thực hiện để bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ, chất lượng và an toàn.

Ba nhóm thách thức lớn

Theo Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh, thách thức đầu tiên liên quan đến khung pháp lý và điều kiện triển khai. Đối với dự án điện hạt nhân đầu tiên được thực hiện tại Việt Nam, hệ thống luật pháp, nghị định, thông tư, quy định, hướng dẫn và tiêu chuẩn cần tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện, vừa phù hợp với các yêu cầu, hướng dẫn, tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), vừa tương thích với quy định, tiêu chuẩn của quốc gia xuất khẩu công nghệ. Với một dự án tiên phong như vậy, nhiều nội dung chưa thể được quy định đầy đủ trong hệ thống pháp luật, vì vậy cần có cơ chế đặc thù để tạo hành lang pháp lý cho quá trình triển khai.

Nhóm thách thức thứ hai liên quan đến quy mô vốn đầu tư, mô hình tài chính và hiệp định tín dụng, cùng với yêu cầu rất cao về tiến độ, chất lượng và quản lý rủi ro. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hai tổ máy Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 phải được đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030 – 2035. Khối lượng công việc rất lớn, trong khi dự án có tính chất đặc biệt, yêu cầu cao về công nghệ, chất lượng và đặc biệt là an toàn. EVN xác định tiến độ triển khai dự án phải đi cùng chất lượng và kiểm soát chặt chẽ rủi ro trong suốt quá trình chuẩn bị và thực hiện.

Nhóm thách thức thứ ba là chuẩn bị nguồn nhân lực và tạo sự đồng thuận xã hội. Điện hạt nhân đòi hỏi đội ngũ nhân sự có trình độ chuyên môn cao trong các lĩnh vực quản lý dự án, tài chính, hợp đồng và vận hành. EVN đang phối hợp với các  bộ, ngành và đối tác để xây dựng kế hoạch tổng thể đào tạo nguồn nhân lực phục vụ dự án điện hạt nhân. Bên cạnh đó, công tác truyền thông cũng cần được thực hiện bài bản nhằm cung cấp thông tin minh bạch, tạo sự đồng thuận của địa phương và người dân khu vực dự án.

Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh (thứ hai, từ trái sang) trao đổi tại Toạ đàm “Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. Ảnh: Ng.Tuấn

5 giải pháp trọng tâm

Để tháo gỡ các khó khăn, EVN đang triển khai 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết là hoàn thiện cơ chế đặc thù và mô hình quản lý dự án; kiện toàn Ban quản lý dự án; lựa chọn tư vấn và phát huy kinh nghiệm của đối tác trong xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân. EVN cũng tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan pháp quy để hoàn thiện hành lang pháp lý, quy chuẩn, tiêu chuẩn cho điện hạt nhân, làm cơ sở triển khai dự án.

Về công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư, EVN sẽ phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa – đơn vị được Chính phủ giao thực hiện dự án thành phần - bảo đảm các điều kiện cần thiết cho quá trình triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Bên cạnh đó, EVN tập trung đào tạo nguồn nhân lực, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ. Theo Phó Tổng giám đốc EVN, thực hiện hiệu quả chuyển giao công nghệ và từng bước nâng cao năng lực trong nước sẽ góp phần giảm chi phí đầu tư, đồng thời tăng tính chủ động trong quá trình xây dựng, vận hành nhà máy.

Nhóm giải pháp cuối cùng là cung cấp thông tin minh bạch, tăng cường truyền thông để tạo sự đồng thuận xã hội, đồng thời phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng xây dựng phương án bảo đảm an ninh địa bàn và khu vực nhà máy.

Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh nhấn mạnh, để triển khai thành công nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, EVN rất cần sự chỉ đạo của Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Khoa học và Công nghệ.

Dự kiến cần hơn 2.000 nhân lực cho dự án

Lãnh đạo EVN cho biết, chuẩn bị nguồn nhân lực là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của dự án. EVN đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các đối tác công nghệ và đơn vị có kinh nghiệm, để xây dựng kế hoạch tổng thể đào tạo nguồn nhân lực.

Dự kiến, lực lượng tham gia quản lý dự án cần khoảng 400 người, gồm nhân sự của ban quản lý dự án và các ban chuyên môn của EVN trong các lĩnh vực đầu tư xây dựng, kỹ thuật, công nghệ, môi trường, phát triển bền vững, an toàn, pháp chế và quan hệ quốc tế.

Đối với lực lượng vận hành, bảo dưỡng nhà máy, nhu cầu dự kiến khoảng 1.700 – 1.800 người. EVN đang phối hợp đào tạo nguồn nhân lực đầu vào tại các chuyên ngành phù hợp; sau đó tiếp tục tổ chức đào tạo chuyên sâu, chuyển giao công nghệ và hướng dẫn vận hành với sự tham gia của đối tác cung cấp công nghệ.

Với sự chuẩn bị đồng bộ về cơ chế, nguồn lực, công nghệ và nhân lực, EVN đang từng bước tạo nền tảng để triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 theo đúng yêu cầu về tiến độ, chất lượng và an toàn. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng cho việc phát triển điện hạt nhân, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.

Ông Vũ Ngọc Minh - Phó Trưởng ban Quản lý đầu tư xây dựng EVN trình bày tham luận. Ảnh: Ng.Tuấn