Định hướng rõ, triển khai đồng bộ

Công tác chuyển đổi số tại EVNSPC được đẩy mạnh theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Chương trình hành động số 40-CTr/ĐU ngày 24/02/2025 của Đảng ủy Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Cụ thể hóa các định hướng này, ngày 17/3/2025, Đảng ủy EVNSPC ban hành Chương trình hành động số 463-CTr/ĐU. EVNSPC xác định tập trung vào bốn nhóm giải pháp trụ cột: tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, trách nhiệm người đứng đầu; hoàn thiện cơ chế thúc đẩy nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới; phát triển, trọng dụng nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh chuyển đổi số đồng bộ trên các nền tảng và dữ liệu dùng chung.

EVNSPC tổ chức các khóa đào tạo về AI và công nghệ cho cán bộ, nhân viên trong Tổng công ty. Ảnh: ĐVCC

Theo ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng giám đốc EVNSPC, việc triển khai Nghị quyết số 57 tại Tổng công ty được xây dựng trên cơ sở kế thừa những kết quả chuyển đổi số đã tích lũy trong giai đoạn trước. Đây là điều kiện quan trọng để EVNSPC từng bước đưa các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), vào giải quyết những bài toán thực tế trong quản lý, vận hành hệ thống điện.

Sức mạnh đổi mới sáng tạo tại EVNSPC còn đến từ những sáng kiến của người lao động. Giai đoạn 2023 - 2025, Tổng công ty công nhận 587 sáng kiến, trong đó 26 sáng kiến được công nhận cấp EVN, đồng thời nghiệm thu 37 đề tài khoa học công nghệ. Được hình thành từ thực tiễn công việc, các sáng kiến, đề tài tập trung giải quyết những vấn đề kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Với cách triển khai đồng bộ, sau hơn một năm thực hiện Chương trình hành động số 463-CTr/ĐU, EVNSPC tiếp tục ghi nhận những bước tiến trong chuyển đổi số. Đến tháng 9/2026, Tổng công ty đã hoàn thành 22/22 nhiệm vụ khung đến năm 2026 theo Đề án tổng thể chuyển đổi số của EVN. Những thay đổi số ngày càng rõ nét trong hoạt động hằng ngày: thiết bị được giám sát, điều khiển từ xa; công việc được xử lý trên môi trường số; khách hàng tiếp cận dịch vụ điện thuận tiện hơn.

Ứng dụng AI, chủ động phòng ngừa sự cố trên lưới điện

Trong vận hành lưới điện, EVNSPC từng bước chuyển từ kiểm tra thủ công, bảo dưỡng theo thời gian sang giám sát trực tuyến và đánh giá tình trạng thiết bị. Toàn bộ 245 trạm biến áp 110kV vận hành theo mô hình không người trực, được giám sát, điều khiển từ xa. Lý lịch, thông số kỹ thuật thiết bị lưới điện được số hóa, phục vụ theo dõi, phân tích tập trung.

Giá trị của dữ liệu thể hiện rõ trong công tác sửa chữa, bảo dưỡng. Riêng giai đoạn 2024 - 2025, qua đánh giá tình trạng thiết bị, EVNSPC đã phát hiện, xử lý 862 trường hợp bất thường như gãy sứ, rỉ dầu, điện trở tiếp địa cao… Việc nhận diện sớm giúp các đơn vị chủ động xử lý nguy cơ, lựa chọn thời điểm sửa chữa phù hợp, hạn chế hư hỏng phát triển thành sự cố.

Trên nền tảng đó, AI được ứng dụng sâu hơn vào chẩn đoán thiết bị. Năm 2025, hai đề tài của EVNSPC được EVN công nhận, phổ biến nhân rộng trong Tập đoàn, gồm: ứng dụng AI phân tích hàm lượng khí hòa tan trong dầu cách điện để chẩn đoán sớm sự cố tiềm ẩn bên trong máy biến áp 110kV; ứng dụng AI phân tích, nhận dạng tín hiệu phóng điện cục bộ. Các giải pháp bổ sung cơ sở đánh giá tình trạng thiết bị, hỗ trợ công tác phòng ngừa sự cố.

Các đơn vị EVNSPC ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, vận hành lưới điện. Ảnh: ĐVCC

Tại hiện trường, thiết bị bay không người lái (UAV) kết hợp AI được triển khai tại 100% công ty điện lực, hỗ trợ nhận diện khiếm khuyết cách điện và vi phạm hành lang đường dây 110kV. So với kiểm tra thủ công, giải pháp này giúp các đơn vị giảm 59% thời gian kiểm tra, giảm 48% nhân công và tăng 41% khả năng phát hiện khiếm khuyết. Việc hạn chế leo trụ kiểm tra cũng giúp giảm nguy cơ mất an toàn cho người lao động.

Những đổi mới trong quản lý, vận hành góp phần cải thiện các chỉ tiêu kỹ thuật của Tổng công ty. Trong 9 tháng năm 2026, số vụ sự cố lưới điện 110kV tại EVNSPC chỉ còn 6 vụ, giảm 19 vụ so với cùng kỳ năm 2025; tỷ lệ tổn thất điện năng đạt 3,50%, thấp hơn kế hoạch được giao.

Khách hàng hưởng lợi từ công nghệ số

Với phương châm lấy khách hàng làm trung tâm, EVNSPC tập trung ứng dụng công nghệ để người dân, doanh nghiệp dễ dàng theo dõi điện năng tiêu thụ, chủ động quản lý chi phí và thực hiện các thủ tục điện thuận tiện hơn.

Đến tháng 9/2026, EVNSPC đã lắp đặt trên 8,7 triệu công tơ điện tử, đạt tỷ lệ 99,99%. Dữ liệu hằng ngày được cập nhật lên ứng dụng, website chăm sóc khách hàng với tỷ lệ trung bình 98%, tương đương khoảng 8,5 triệu công tơ. Nhờ đó, khách hàng có thể thường xuyên theo dõi mức tiêu thụ, nhận biết biến động để kiểm tra, điều chỉnh sử dụng điện phù hợp, đồng thời có thêm cơ sở đối chiếu thông tin về lượng điện sử dụng.

EVNSPC đưa tiện ích dịch vụ điện trên nền tảng số đến gần hơn với người dân. Ảnh: ĐVCC

Theo ông Bùi Quốc Hoan, hiện đại hóa hệ thống đo đếm đã giúp EVNSPC không còn phải bố trí nhân viên ghi chỉ số công tơ thủ công tại hiện trường. Dữ liệu đo đếm phục vụ việc tra cứu, giải đáp thắc mắc của khách hàng, góp phần tăng tính minh bạch trong kinh doanh điện năng. Đồng thời, việc kết nối với hơn 30 ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán giúp khách hàng thanh toán tiền điện thuận tiện hơn. Trong 9 tháng năm 2026, tỷ lệ thanh toán tiền điện không dùng tiền mặt đạt 100%; Tổng công ty không còn bố trí nhân viên thu tiền điện tại nhà khách hàng.

Sự thuận tiện tiếp tục được mở rộng khi EVNSPC cung cấp 12/12 dịch vụ điện trực tuyến toàn trình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và trên ứng dụng VNeID; số hóa toàn bộ hồ sơ mua bán điện, thực hiện ký số điện tử đối với 100% hợp đồng mua bán điện mới. Người dân, doanh nghiệp có thể gửi yêu cầu, thực hiện thủ tục trên môi trường số, giảm thời gian đi lại và chờ đợi tại điểm giao dịch.

Hệ sinh thái chăm sóc khách hàng trên ứng dụng và Zalo OA của EVNSPC thu hút trên 4,57 triệu khách hàng sử dụng, xử lý trên 500.000 giao dịch trực tuyến mỗi năm, với tỷ lệ giải quyết đúng hạn trên 99,9%. Khả năng tiếp nhận, xử lý yêu cầu kịp thời giúp các tiện ích số phát huy hiệu quả trong quá trình khách hàng giao dịch với ngành Điện.

Giai đoạn 2027 - 2030, EVNSPC tiếp tục triển khai định hướng “Một hạ tầng – Một cơ sở dữ liệu”, tập trung chuẩn hóa, liên thông dữ liệu và mở rộng ứng dụng AI. Trọng tâm là khai thác hiệu quả các nền tảng đã đầu tư, phát triển nhân lực và bảo đảm an toàn thông tin, phục vụ yêu cầu vận hành lưới điện và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.