Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài, nhu cầu sử dụng điện của các hộ gia đình tăng mạnh, đặc biệt là các thiết bị làm mát khiến chi phí sinh hoạt của người dân gia tăng đáng kể. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Đồng Văn Ngọc, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội, nhằm làm rõ các giải pháp tiết kiệm điện thiết thực, dễ áp dụng trong đời sống hằng ngày.

Những thói quen gây lãng phí điện trong sinh hoạt hằng ngày

- Trong sinh hoạt hằng ngày, có những thói quen nhỏ nào mà nhiều người vô tình làm sai, dẫn đến lãng phí điện, thưa tiến sĩ?

Tiến sĩ Đồng Văn Ngọc: Có nhiều thói quen tưởng chừng nhỏ nhưng lại gây lãng phí điện đáng kể theo thời gian. Đối với tủ lạnh, việc để thực phẩm quá chật hoặc cho thức ăn còn nóng vào tủ sẽ khiến máy nén phải hoạt động liên tục. Ngoài ra, mở cửa tủ quá lâu hoặc quá thường xuyên cũng làm thất thoát nhiệt.

Với bình nóng lạnh, nhiều người có thói quen bật liên tục cả ngày, trong khi thực tế chỉ cần bật trước khi sử dụng khoảng 15 - 20 phút và tắt ngay khi dùng là đủ.

Một yếu tố khác là chế độ chờ (standby): Các thiết bị như tivi, máy tính, sạc điện thoại… dù không sử dụng nhưng vẫn cắm điện vẫn tiêu thụ điện năng. Tổng lượng điện “ngầm” này có thể chiếm khoảng 5% hóa đơn điện.

Ngoài ra, việc sử dụng quạt không hợp lý, như để tốc độ quá cao khi không cần thiết hoặc để quạt chạy khi không có người, cũng là nguyên nhân gây lãng phí.

- Thưa tiến sĩ, dưới góc nhìn chuyên môn, những thiết bị nào trong gia đình tiêu thụ điện nhiều nhất? Đặc biệt với điều hòa, người dân nên sử dụng như thế nào để vừa mát vừa tiết kiệm điện?

Tiến sĩ Đồng Văn Ngọc: Trong các thiết bị gia dụng, điều hòa nhiệt độ là thiết bị tiêu thụ điện nhiều nhất, có thể chiếm từ 40% đến 60% tổng hóa đơn tiền điện sử dụng trong mùa hè. Tiếp theo là tủ lạnh, bình nóng lạnh, bếp điện và máy bơm nước.

Để sử dụng điều hòa hiệu quả, người dân cần lưu ý một số điểm quan trọng. Trước hết, nên cài đặt nhiệt độ ở mức hợp lý, khoảng 26 - 27°C. Việc giảm mỗi 1°C có thể làm tăng điện năng tiêu thụ từ 7 - 10%.

Bên cạnh đó, nên kết hợp sử dụng quạt điện để giúp luồng không khí lạnh lưu thông đều trong phòng, tạo cảm giác mát mẻ mà không cần hạ nhiệt độ quá thấp. Đồng thời, cần vệ sinh lưới lọc định kỳ, khoảng 2 tuần/lần, và bảo dưỡng máy từ 3 - 6 tháng/lần để đảm bảo hiệu suất hoạt động. Ngoài ra, việc giữ phòng kín, hạn chế mở cửa thường xuyên khi đang bật điều hòa cũng giúp tránh thất thoát nhiệt, từ đó tiết kiệm điện đáng kể.

Giải pháp tiết kiệm điện đơn giản tại nhà

- Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện tăng cao vào mùa nắng nóng, tiến sĩ có thể chia sẻ những giải pháp tiết kiệm điện đơn giản mà người dân có thể áp dụng ngay tại gia đình?

Tiến sĩ Đồng Văn Ngọc: Tiết kiệm điện không đồng nghĩa với việc phải cắt giảm tiện nghi sinh hoạt, mà quan trọng là sử dụng năng lượng một cách hợp lý và hiệu quả hơn. Từ góc độ chuyên môn, chúng tôi khuyến nghị người dân tập trung vào ba nhóm giải pháp có thể áp dụng ngay.

Thứ nhất là hình thành thói quen “ra khỏi phòng, tắt thiết bị”. Đây là việc rất đơn giản nhưng mang lại hiệu quả lớn nếu duy trì thường xuyên. Việc kiểm tra đèn, quạt, thiết bị điện trước khi rời khỏi phòng nên trở thành phản xạ tự nhiên.

Thứ hai là tận dụng điều kiện tự nhiên. Ban ngày, nên mở rèm ở những hướng không bị nắng chiếu trực tiếp để lấy ánh sáng tự nhiên, đồng thời đóng kín các cửa hướng Tây nhằm hạn chế nhiệt xâm nhập, giúp giảm tải cho thiết bị làm mát.

Thứ ba là ưu tiên lựa chọn thiết bị tiết kiệm năng lượng. Khi mua sắm, nên chọn các sản phẩm có nhãn năng lượng 5 sao hoặc tích hợp công nghệ Inverter. Dù chi phí ban đầu có thể cao hơn, nhưng về lâu dài sẽ tiết kiệm đáng kể điện năng tiêu thụ từ 30 – 50%.

- Với các hộ gia đình đã lắp điện mặt trời mái nhà, làm thế nào để sử dụng hiệu quả nguồn điện này, thưa tiến sĩ?

Tiến sĩ Đồng Văn Ngọc: Để tận dụng tối đa hiệu quả của điện mặt trời, người dân cần thay đổi thói quen sử dụng điện, chuyển từ “dùng khi cần” sang “dùng khi có nắng”.

Cụ thể, nên ưu tiên sử dụng các thiết bị công suất lớn như máy giặt, máy bơm nước trong khung giờ từ 10h đến 14h, khi hệ thống điện mặt trời hoạt động hiệu quả nhất.

Ngoài ra, nếu có điều kiện, các hộ gia đình có thể lắp đặt thiết bị điều khiển thông minh hoặc hẹn giờ để tự động vận hành thiết bị vào thời điểm có nắng. Việc vệ sinh tấm pin cũng rất quan trọng, bởi bụi bẩn có thể làm giảm hiệu suất phát điện từ 10 - 25%. Do đó, các gia đình cần đảm bảo bề mặt pin luôn sạch. Một điều đặc biệt lưu ý là đối với hệ thống có lưu trữ, nên ưu tiên sạc pin vào ban ngày và sử dụng nguồn điện này vào buổi tối cho các thiết bị thiết yếu như đèn, quạt.

Xin cảm ơn tiến sĩ!