Hệ thống điện mặt trời tại một bãi đỗ xe trung tâm thương mại ở Nairobi, Kenya. Ảnh: AP News

Theo kế hoạch mới công bố, Kenya đặt mục tiêu nâng tổng công suất năng lượng tái tạo từ 1.500 megawatt hiện tại lên 5.500 megawatt, bao gồm 2.000 megawatt điện hạt nhân cùng các dự án thủy điện và địa nhiệt mới. Quyết định này tiếp tục củng cố vị thế hàng đầu thế giới của Kenya khi năng lượng sạch vốn đã đóng góp tới 93% sản lượng điện quốc gia. Dù vậy, các chuyên gia năng lượng cho rằng Kenya cần tập trung vào việc giảm giá điện hơn là thêm công suất phát điện mới.

Hiện tại, giá điện công nghiệp tại Kenya dao động từ 0,18 đến 0,23 USD/kWh, cao hơn nhiều so với mức 0,03 USD/kWh tại Nam Phi và Ai Cập hay 0,05 USD/kWh tại Ethiopia và Ma rốc. Một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến chi phí điện năng duy trì ở mức cao là hệ thống lưới điện phân phối. Mạng lưới phân phối kém hiệu quả khiến hơn 20% lượng điện bị thất thoát do sự cố kỹ thuật và đấu nối trái phép (so với mức trung bình toàn cầu 8–10%).

Một rào cản lớn khác nằm ở chi phí vốn và cơ chế hợp đồng mua bán điện. Do bị đánh giá rủi ro cao, các nhà phát triển tại châu Phi phải vay vốn với lãi suất đắt đỏ, đẩy chi phí cuối cùng về phía người tiêu dùng. Đồng thời, một số hợp đồng ký với các nhà sản xuất độc lập chứa điều khoản "bao tiêu", buộc phía Kenya phải thanh toán cả phần điện năng không sử dụng hết. Trước thực trạng này, Kenya đang xem xét các cải cách thị trường điện mở, cho phép khách hàng lớn mua điện trực tiếp từ đơn vị phát điện để tăng tính cạnh tranh. 

Theo bà Cynthia Angweya-Muhati, CEO Hiệp hội Năng lượng tái tạo Kenya, các mục tiêu đầy tham vọng trong mở rộng công suất phát điện đòi hỏi chính sách đầu tư có tính ổn định, dễ dự đoán và các cải cách phù hợp. Bà nói: “Điều thực sự cần được kiểm chứng là liệu việc bổ sung nguồn điện sạch có đi kèm với những cải cách giúp giảm chi phí điện cho người tiêu dùng hay không.”