Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 527/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai Chỉ thị 03-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường lãnh đạo công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng (VLXD) trong giai đoạn mới.

Khuyến khích phát triển vật liệu xanh, vật liệu tái chế tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường

Kế hoạch hướng tới triển khai đồng bộ từ trung ương đến địa phương, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu trong giai đoạn 2026-2030; qua đó nâng cao nhận thức về vai trò của ngành VLXD - lĩnh vực công nghiệp nền tảng, giữ vị trí then chốt trong phát triển hạ tầng và kinh tế - xã hội.

Trọng tâm là nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, điều hành cân đối cung - cầu, bình ổn thị trường; đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển vật liệu xanh, vật liệu mới, vật liệu tái chế; sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và đẩy mạnh đổi mới công nghệ, chuyển đổi số.

Các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp với nguyên tắc rõ việc, rõ cơ quan chủ trì, rõ sản phẩm, rõ tiến độ và rõ trách nhiệm. Đưa nội dung quản lý, phát triển vật liệu xây dựng vào chương trình, kế hoạch công tác hằng năm của các cấp, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện.

Đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông về phát triển vật liệu xây dựng tiết kiệm tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, thân thiện môi trường; ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời cung cấp thông tin chính thống nhằm định hướng dư luận và hạn chế tác động tiêu cực đến thị trường.

Xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; tăng cường năng lực kiểm định, kiểm tra, giám sát chất lượng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng.

Rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan; nghiên cứu xây dựng quy hoạch ngành đối với một số loại vật liệu xây dựng chủ yếu như xi măng, thép, gạch ốp lát và kính xây dựng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, kiểm soát đầu tư và tránh dư thừa công suất sản xuất.

Khuyến khích phát triển các loại vật liệu mới, vật liệu kỹ thuật cao, vật liệu xanh, tiết kiệm năng lượng và thân thiện môi trường; tăng cường điều tra, bổ sung quy hoạch khoáng sản làm vật liệu xây dựng; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông toàn quốc; ứng dụng công nghệ số trong kiểm soát chất lượng, quản lý sản xuất và giám sát môi trường.

Tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với cơ sở nghiên cứu, đào tạo nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy tiếp nhận và chuyển giao công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo các nhà chuyên môn, việc ban hành Kế hoạch là bước đi cần thiết trong bối cảnh thị trường vật liệu xây dựng biến động mạnh thời gian qua. Đồng thời, việc thúc đẩy vật liệu xanh và công nghệ mới cũng được kỳ vọng giúp ngành phát triển bền vững, giảm phụ thuộc vào tài nguyên truyền thống.

Ông Nguyễn Quang Hiệp, Viện trưởng Viện Vật liệu Xây dựng (Bộ Xây dựng), nhấn mạnh: “Vật liệu xanh không chỉ giúp dễ dàng tái chế, giảm khí nhà kính mà còn hỗ trợ ngành xây dựng phát triển bền vững, giảm chi phí vận hành và nâng cao chất lượng môi trường”.

Phát triển vật liệu xây dựng xanh đang là một trong những trụ cột quan trọng nhằm thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Vật liệu xanh không chỉ giúp giảm tiêu hao năng lượng trong quá trình sản xuất mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong suốt vòng đời công trình, từ thi công, vận hành đến tháo dỡ, tái chế.

Thực tế cho thấy, thời gian qua, nhiều doanh nghiệp trong nước đã chủ động đổi mới dây chuyền sản xuất, nghiên cứu phát triển các dòng sản phẩm vật liệu mới, thân thiện môi trường. Từ vật liệu xây không nung, kính tiết kiệm năng lượng, vật liệu hoàn thiện ít phát thải đến các sản phẩm có khả năng tái chế cao, ngành vật liệu xây dựng Việt Nam đang từng bước tiệm cận với các tiêu chuẩn xanh quốc tế.