Để dòng điện không bao giờ tắt

"Có điện rồi! Điện sáng trở lại rồi!" - đó là niềm vui lớn nhất của những người thợ điện Thủ đô sau mỗi lần khắc phục thành công sự cố trên lưới điện trong những năm tháng chiến tranh.

Với ông Nguyễn Ngọc Huấn, nguyên Chủ tịch Công đoàn Tổng công ty Điện lực Hà Nội, và ông Dương Văn Mích, nguyên Chủ tịch Công đoàn Công ty Điện lực Hai Bà Trưng, ký ức về những ngày bám lưới điện giữa mưa bom bão đạn vẫn còn nguyên vẹn như mới hôm qua.

Những chiếc kìm cắt, tô vít cán gỗ hay chiếc thang tre mộc mạc không đơn thuần là dụng cụ lao động. Chúng trở thành "người bạn đồng hành" không thể thiếu của người thợ điện. Khi cần, chiếc thang vừa là phương tiện leo cột, vừa được tận dụng làm cột điện tạm để nhanh chóng khôi phục đường dây bị bom đạn đánh gãy.

Trong giai đoạn 1965-1975, những công nhân ngành điện Thủ đô được cấp phù hiệu "Phòng không nhân dân" để thực hiện nhiệm vụ đặc biệt: bảo đảm cấp điện liên tục cho các cơ sở sản xuất, bệnh viện, trận địa phòng không và các phụ tải trọng yếu phục vụ phát triển kinh tế cũng như chiến đấu bảo vệ miền Bắc.

Mỗi khi còi báo động vang lên, người dân nhanh chóng tìm nơi trú ẩn thì những người thợ điện lại lập tức nhận lệnh lên đường. Từ Trung tâm điều độ, thông tin về vị trí sự cố liên tục được chuyển đến để các đội công tác nhanh chóng có mặt, nối lại đường dây, dựng lại cột điện và đưa dòng điện trở lại trong thời gian sớm nhất.

Điều thôi thúc họ không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp mà còn là lời thề thiêng liêng của người thợ điện: "Tim ngừng đập, máu ngừng chảy nhưng dòng điện không bao giờ tắt."

Những năm chiến tranh, hệ thống điện của Thủ đô còn đơn sơ, vật tư và phương tiện vô cùng thiếu thốn. Sau mỗi trận ném bom, cột điện gãy đổ, dây dẫn đứt, sứ cách điện vỡ nát khiến việc khôi phục lưới điện trở thành nhiệm vụ hết sức gian nan.

Công nhân điện lực sửa chữa đường dây điện trên cầu Long Biên trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. (Ảnh tư liệu)

Toàn ngành điện Thủ đô khi đó chỉ có vài chiếc xe chuyên dụng để vận chuyển máy biến áp. Phần lớn công việc đều được thực hiện bằng sức người với xe đạp, xe cải tiến và những chiếc thang tre quen thuộc. Thế nhưng, chính trong điều kiện thiếu thốn ấy, các sự cố vẫn được xử lý nhanh chóng nhờ tinh thần trách nhiệm và sự sáng tạo của những người thợ điện.

Theo chia sẻ của các nhân chứng, để vừa tiết kiệm vật tư vừa bảo đảm truyền tải điện, người thợ điện đã linh hoạt áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế. Những đoạn dây được nối bằng phương pháp cải tiến, các bu-lông được tận dụng thay thế cho sứ cách điện hư hỏng... Dù hình thức không hoàn hảo, nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu vận hành an toàn, giúp dòng điện được khôi phục nhanh nhất.

Đối với lưới điện 35kV - cấp điện áp cao nhất thời điểm đó - việc sửa chữa càng đòi hỏi sức khỏe, kỹ năng và lòng dũng cảm. Người công nhân phải mang trên lưng những quả sứ nặng hàng chục ki-lô-gam, leo lên các cột điện cao hơn 10 mét để thay thế thiết bị trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.

Không chỉ cần thể lực, họ còn phải có bản lĩnh, sự bình tĩnh và óc sáng tạo để xử lý những tình huống phát sinh ngay trên cột điện giữa điều kiện chiến tranh ác liệt.

Điều đọng lại sâu sắc nhất trong câu chuyện của những người thợ điện Thủ đô không chỉ là sự gian khổ mà còn là tình yêu nghề cháy bỏng.

Những chiếc kìm, chiếc búa hay tô vít được họ gìn giữ cẩn thận như những tài sản quý giá. Nhưng điều khiến họ hạnh phúc hơn cả là được góp sức khôi phục dòng điện sau mỗi trận bom, để ánh sáng sớm trở lại với từng khu phố, nhà máy và bệnh viện.

Có những ngày chỉ tranh thủ chợp mắt vài giờ đồng hồ rồi lại lên đường làm nhiệm vụ. Thậm chí, nếu hôm nào không được gọi tham gia xử lý sự cố, nhiều người còn cảm thấy day dứt vì nghĩ mình chưa hoàn thành trách nhiệm.

Công nhân điện sửa chữa lưới điện trên cột cao giữa những năm tháng chiến tranh. (Ảnh tư liệu)

Đối với họ, được giao nhiệm vụ giữa lúc khó khăn nhất vừa là niềm tự hào, vừa là minh chứng cho sự tin tưởng của đơn vị. Chính tinh thần ấy đã giúp người thợ điện vượt qua hiểm nguy, giữ vững mạch sống của Thủ đô trong những năm tháng chiến tranh.

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa, hệ thống điện quốc gia không ngừng được hiện đại hóa với công nghệ tiên tiến và lưới điện ngày càng thông minh. Song, tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt khó và lòng yêu nghề của những người thợ điện Thủ đô năm xưa vẫn là giá trị được các thế hệ cán bộ, công nhân ngành điện gìn giữ và tiếp nối.

Đó không chỉ là ký ức đẹp của một thời hoa lửa, mà còn là nguồn động lực để những người làm điện hôm nay tiếp tục thực hiện sứ mệnh giữ cho dòng điện luôn an toàn, ổn định, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và cuộc sống của nhân dân.