Ngày 15/9, tại TP.HCM, PTC4 tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Sở Quản lý truyền tải điện, nay là Công ty Truyền tải điện 4 (15/9/1976 - 15/9/2026).

Ông Hoàng Xuân Khôi – Quyền Tổng giám đốc Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) dự và phát biểu tại buổi lễ. Tham dự còn có lãnh đạo EVNNPT, các đơn vị trong ngành Điện, một số cơ sở đào tạo cùng các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công nhân viên PTC4.

Từ khôi phục đến mở rộng lưới điện

Ngày 15/9/1976, Sở Quản lý truyền tải điện – tiền thân của PTC4 – được thành lập theo Quyết định số 1878/QĐ/TCCB.3 của Bộ Điện và Than, với nhiệm vụ quản lý, vận hành lưới điện cao thế từ 66kV trở lên tại các tỉnh, thành phố phía Nam.

Thời điểm ấy, đơn vị quản lý khoảng 800km đường dây truyền tải, 29 trạm biến áp với tổng dung lượng 600MVA và có 649 cán bộ, công nhân viên. Sản lượng điện truyền tải trong năm đầu tiên đạt 847,455 triệu kWh.

Những ngày đầu sau khi thành lập, đơn vị phải hoạt động trong điều kiện cơ sở vật chất thiếu thốn, nhiều thiết bị xuống cấp, vật tư khan hiếm, giao thông và thông tin liên lạc hạn chế, trong khi nhân lực còn mỏng. Các thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân đã tập trung tiếp nhận, sửa chữa, khôi phục đường dây 230kV Đa Nhim - Sài Gòn và trạm biến áp 230kV Sài Gòn, từng bước liên kết lưới điện giữa khu vực Cao nguyên, miền Đông và miền Tây Nam Bộ.

Giám đốc PTC4 Nguyễn Văn Hóa báo cáo tại buổi lễ kỷ niệm

Bước vào thời kỳ đổi mới, nhu cầu điện tại miền Nam, đặc biệt ở TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ, tăng nhanh. PTC4 từng bước mở rộng quy mô lưới điện, tham gia xây dựng, tiếp nhận và đưa vào vận hành nhiều đường dây, trạm biến áp 110kV, 220kV, đáp ứng nhu cầu điện cho các khu công nghiệp, khu chế xuất và trung tâm kinh tế trọng điểm.

Năm 1988, Nhà máy Thủy điện Trị An hòa lưới điện quốc gia ở cấp điện áp 220kV. Nguồn công suất từ nhà máy được truyền tải qua hệ thống 220kV đến các trạm Long Bình và Hóc Môn do PTC4 quản lý, bổ sung nguồn điện quan trọng cho TP.HCM và vùng công nghiệp Đông Nam Bộ.

Sáu năm sau, đường dây 500kV Bắc - Nam mạch 1 hoàn thành đóng điện. PTC4 tham gia tiếp nhận, quản lý vận hành tuyến đường dây, góp phần liên kết hệ thống điện quốc gia và truyền tải công suất từ miền Bắc, miền Trung vào miền Nam trong giai đoạn khu vực này thiếu điện.

Ngày 1/7/2008, PTC4 trở thành đơn vị trực thuộc EVNNPT, đánh dấu giai đoạn phát triển mới trong mô hình quản lý thống nhất hệ thống truyền tải điện quốc gia.

Giai đoạn 2009-2021, quy mô lưới điện, năng lực thiết bị, trình độ công nghệ và phương thức quản trị của Công ty tiếp tục được nâng lên. Nhiều công trình 220kV, 500kV được đầu tư, tiếp nhận và đưa vào vận hành, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Nam, đồng thời kết nối các trung tâm nguồn điện mới.

Sự hình thành và phát triển của các cụm nhà máy điện Phú Mỹ, Nhơn Trạch 1 và 2, Cà Mau 1 và 2, cùng Trung tâm Điện lực Duyên Hải với tổng công suất 4.500MW đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với lưới truyền tải. Hệ thống do PTC4 quản lý đảm nhiệm vai trò tiếp nhận, giải tỏa và truyền tải công suất từ các nguồn điện lớn đến khu vực phụ tải.

Phương thức truyền tải cũng ngày càng linh hoạt. Từ chỗ miền Nam chủ yếu nhận điện từ miền Bắc và miền Trung, hệ thống đã có khả năng truyền tải công suất theo chiều ngược lại, góp phần cân bằng nguồn điện, liên kết vùng và tăng khả năng dự phòng cho hệ thống điện quốc gia.

Giai đoạn 2019-2021, sự phát triển nhanh của điện mặt trời, điện gió và các nguồn điện phân tán tiếp tục đặt ra những bài toán mới. PTC4 phải thích ứng với dòng công suất hai chiều, sự biến động nhanh giữa nguồn và phụ tải, tình trạng điện áp cao khi phụ tải thấp và nguy cơ quá tải cục bộ.

Công ty từng bước hiện đại hóa quản lý tài sản, áp dụng phương pháp bảo dưỡng theo tình trạng thiết bị, nâng cao độ tin cậy và hoàn thiện tiêu chí N-1 trong vận hành lưới điện.

Từ năm 2022 đến nay, chuyển đổi số và hiện đại hóa quản trị, vận hành được PTC4 xác định là những nhiệm vụ trọng tâm. Công ty đẩy mạnh số hóa dữ liệu, hồ sơ kỹ thuật, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý tài sản tập trung; ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo (AI), camera nhiệt và các thiết bị giám sát trực tuyến trong kiểm tra đường dây, trạm biến áp.

PTC4 ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý vận hành

Cùng với phát triển trạm biến áp không người trực, PTC4 từng bước chuẩn hóa quy trình quản trị trên nền tảng số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khả năng làm chủ công nghệ.

Sau nửa thế kỷ, Công ty đang quản lý hơn 8.500km đường dây, 78 trạm biến áp với tổng dung lượng máy biến áp 52.564MVA. Sản lượng điện truyền tải từ 847,455 triệu kWh trong năm đầu thành lập đã tăng lên mức kế hoạch 122,72 tỷ kWh trong năm 2026.

Các phong trào thi đua, sáng kiến và cải tiến kỹ thuật cũng góp phần khơi dậy sức sáng tạo trong đội ngũ người lao động. Đến nay, PTC4 có 38 cá nhân được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam trao Bằng Lao động sáng tạo, 18 cá nhân được trao Giải thưởng Tôn Đức Thắng. Công đoàn Công ty được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất.

Trong hành trình 50 năm, PTC4 đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động năm 2013; nhận Huân chương Lao động hạng Ba, hạng Nhì, hạng Nhất; Huân chương Độc lập hạng Ba, hạng Nhất cùng nhiều Cờ thi đua, Bằng khen của Chính phủ, các bộ, ngành, EVN, EVNNPT và địa phương.

An toàn là yêu cầu hàng đầu

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Quyền Tổng giám đốc EVNNPT Hoàng Xuân Khôi ghi nhận, biểu dương những đóng góp của các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công nhân viên PTC4 trong suốt chặng đường xây dựng và trưởng thành.

Theo ông Hoàng Xuân Khôi, từ điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện và công nghệ còn nhiều thiếu thốn, các thế hệ người lao động PTC4 đã từng bước xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống truyền tải điện ngày càng lớn mạnh. Từ những công trình đầu tiên đến hệ thống đường dây, trạm biến áp quy mô lớn hiện nay; từ phương thức quản lý thủ công đến tự động hóa, số hóa, PTC4 đã có những đóng góp quan trọng đối với hệ thống điện miền Nam và hệ thống điện quốc gia.

Quyền Tổng giám đốc EVNNPT Hoàng Xuân Khôi phát biểu tại buổi lễ kỷ niệm

Lãnh đạo EVNNPT nhấn mạnh, thành quả của PTC4 không chỉ được thể hiện qua các phần thưởng hay những con số tăng trưởng. “Thành quả lớn nhất chính là con người” – những công nhân dành nhiều năm gắn bó với đường dây, trạm điện; những kỹ sư, cán bộ kỹ thuật không ngừng tìm giải pháp giúp hệ thống vận hành an toàn hơn; những người sẵn sàng có mặt tại các vị trí khó khăn khi hệ thống cần.

Công việc của người làm truyền tải điện nhiều khi diễn ra thầm lặng. Phía sau sự vận hành ổn định của hệ thống là công sức, trách nhiệm của lực lượng quản lý đường dây, trạm biến áp, những người thường xuyên làm việc trong điều kiện khắc nghiệt và yêu cầu kỷ luật cao.

Theo Quyền Tổng giám đốc EVNNPT, trách nhiệm hiện nay của PTC4 không chỉ dừng ở vận hành thiết bị mà còn phải giữ cho dòng điện được thông suốt, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống của hàng triệu người dân.

Mỗi nguy cơ được phát hiện sớm, mỗi bất thường được xử lý kịp thời, mỗi công trình hoàn thành đúng tiến độ hay mỗi ca trực được thực hiện nghiêm túc đều góp phần duy trì sự ổn định của toàn hệ thống điện.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, PTC4 đứng trước yêu cầu ngày càng cao khi quy mô hệ thống tiếp tục mở rộng, cơ cấu nguồn điện và phụ tải thay đổi nhanh. Chuyển đổi số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo cùng các công nghệ mới sẽ tác động mạnh đến phương thức quản lý, vận hành lưới điện.

Lãnh đạo PTC4 tri ân các thế hệ lãnh đạo PTC4 qua các thời kỳ

Lãnh đạo EVNNPT yêu cầu PTC4 tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao năng lực quản trị, nhưng phải luôn đặt an toàn lên hàng đầu. Tiến độ và thành tích không thể đánh đổi bằng sự an toàn của người lao động và hệ thống điện.

Công ty cũng cần chú trọng đào tạo, truyền nghề và xây dựng đội ngũ kế cận. Kinh nghiệm của các thế hệ đi trước cần được trao truyền, trong khi lực lượng trẻ phải chủ động học hỏi, sáng tạo và làm chủ công nghệ mới.

Dấu mốc 50 năm mở ra một chặng đường mới, với yêu cầu PTC4 tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, kỷ luật và sáng tạo; vận hành hệ thống truyền tải điện an toàn, liên tục, ổn định, đáp ứng nhu cầu phát triển của khu vực phía Nam và cả nước.