Chuẩn bị năng lực toàn diện

Điện hạt nhân có lợi thế của một nguồn điện nền công suất lớn, vận hành ổn định, không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, phát thải khí nhà kính ở mức thấp. Một nhà máy điện hạt nhân có thể vận hành khoảng 7.000 - 8.000 giờ/năm, với hệ số khả dụng trên 85 - 90%. Đây là những đặc tính quan trọng khi hệ thống điện ngày càng có tỷ trọng lớn các nguồn năng lượng tái tạo biến động theo thời tiết.

Đối với dự án Ninh Thuận 1, EVN nhìn nhận không đơn thuần chỉ là xây dựng nhà máy điện, mà phải đồng thời giải quyết ba yêu cầu: xây dựng nhà máy an toàn, chất lượng, hiệu quả; kết nối đồng bộ với hệ thống điện quốc gia; tạo sức lan tỏa tới khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực và chuỗi cung ứng trong nước.

Ông Vũ Ngọc Minh – Phó Trưởng ban Quản lý đầu tư xây dựng EVN trình bày tham luận của EVN tại Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia” diễn ra ngày 21/9 tại Khánh Hòa

Từ yêu cầu đó, EVN xác định 6 nhóm trách nhiệm trọng tâm khi triển khai dự án này. Trước hết là quản lý toàn bộ vòng đời dự án. EVN sẽ đảm nhận công việc từ chuẩn bị hồ sơ, khảo sát, thiết kế đến mua sắm, chế tạo, xây dựng, lắp đặt, chạy thử và nghiệm thu. Khi nhà máy phát điện, nhiệm vụ chuyển sang vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa, nâng cấp để công trình duy trì hoạt động an toàn, ổn định và hiệu quả.

Xuyên suốt quá trình ấy là yêu cầu về an toàn và an ninh hạt nhân. Tham luận của EVN nhấn mạnh đây là ưu tiên cao nhất trong mọi quyết định của chủ đầu tư và đơn vị vận hành. Điều đó đòi hỏi văn hóa an toàn phải được hình thành ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, thay vì chờ đến khi nhà máy đi vào hoạt động.

Cùng với công nghệ, nguồn nhân lực là một trong những điều kiện quyết định khả năng vận hành nhà máy trong tương lai. EVN sẽ chuẩn bị đội ngũ quản lý dự án, chuyên gia an toàn, kỹ sư vận hành, nhân lực bảo dưỡng, kiểm soát chất lượng, an ninh, y tế và ứng phó sự cố theo từng giai đoạn. Bài toán nhân lực không chỉ là đào tạo đủ người. Một nhiệm vụ quan trọng khác là tiếp nhận và lưu giữ tri thức hạt nhân, từ tài liệu kỹ thuật, dữ liệu thiết kế đến kinh nghiệm vận hành. Đây là cơ sở để EVN từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, thay vì chỉ tiếp nhận một công trình hoàn chỉnh.

Song song với xây dựng nhà máy, EVN sẽ phối hợp chuẩn bị hạ tầng đấu nối, các công trình truyền tải và điều kiện kỹ thuật cần thiết để Ninh Thuận 1 được tích hợp an toàn, tin cậy vào hệ thống điện quốc gia.

Dự án còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia chuỗi cung ứng nội địa. Định hướng đến năm 2035 là phấn đấu mức tham gia của doanh nghiệp trong nước đạt khoảng 30% tổng mức đầu tư đối với các hạng mục xây dựng, lắp đặt của “các hạng mục phụ trợ” dự án điện hạt nhân. Tuy nhiên, EVN đặt ra một nguyên tắc rõ ràng: nội địa hóa phải đi theo năng lực thực tế và lộ trình phù hợp, không đánh đổi các yêu cầu về an toàn, chất lượng và độ tin cậy để tăng tỷ lệ tham gia trong nước.

Mảnh ghép cuối cùng trong 6 nhóm trách nhiệm là thông tin và đồng thuận xã hội. Với một lĩnh vực có yêu cầu kỹ thuật cao như điện hạt nhân, EVN xác định thông tin về dự án phải đầy đủ, chính xác, kịp thời và minh bạch. Những vấn đề người dân quan tâm như an toàn, an ninh hạt nhân, môi trường, tiến độ hay phương án ứng phó sự cố cần được chủ động cung cấp và giải đáp. Qua đó, truyền thông không chỉ là hoạt động đưa tin về dự án, mà trở thành một phần của quá trình xây dựng niềm tin và văn hóa an toàn trong cộng đồng.

Gắn dự án với phát triển địa phương

Khi đi vào vận hành, Ninh Thuận 1 sẽ bổ sung nguồn điện nền công suất lớn, ổn định và lâu dài cho hệ thống điện quốc gia; góp phần nâng cao khả năng cân bằng cung - cầu, củng cố độ tin cậy cung ứng điện và hỗ trợ tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo có tính biến động. Đối với Khánh Hòa và Nam Trung Bộ, một nguồn điện ổn định sẽ tạo thêm điều kiện đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị, du lịch, kinh tế biển và các phụ tải quan trọng.

Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia” do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa và các cơ quan liên quan tổ chức. 

Nhưng tác động của một dự án điện hạt nhân không chỉ nằm ở lượng điện được sản xuất. Quá trình xây dựng và vận hành nhà máy sẽ kéo theo nhu cầu về cấp điện, cấp nước, viễn thông, hạ tầng số, logistics kỹ thuật, quan trắc môi trường, phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn. Những hạ tầng rộng hơn như giao thông kết nối, cảng biển, khu dịch vụ, cơ sở y tế hay giáo dục - đào tạo cũng cần được tính toán đồng bộ với tiến độ của dự án.

Trong phạm vi trách nhiệm của mình, EVN sẽ cung cấp thông tin về quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, nhu cầu sử dụng và tiến độ để các bộ, ngành, tỉnh Khánh Hòa và cơ quan có thẩm quyền có cơ sở chuẩn bị phương án đầu tư phù hợp.

Một hiệu ứng khác được kỳ vọng là sự hình thành đội ngũ lao động kỹ thuật cao và hệ sinh thái doanh nghiệp phục vụ ngành điện hạt nhân. Nhu cầu về kỹ sư, chuyên gia, xây dựng, lắp đặt, bảo dưỡng, logistics, đào tạo và các dịch vụ chuyên môn sẽ tạo thêm không gian để doanh nghiệp và người lao động địa phương nâng cao năng lực, từng bước tham gia chuỗi giá trị mới. Đó cũng là lý do EVN đặt việc phát triển nhân lực và chuỗi cung ứng trong mối quan hệ trực tiếp với địa phương, thay vì coi đây chỉ là công việc nội bộ của chủ đầu tư.

Cùng với hạ tầng và nguồn nhân lực, quyền lợi của người dân vùng dự án là một yếu tố được EVN đặc biệt lưu ý. Tập đoàn xác định dự án chỉ có thể triển khai bền vững khi gắn với lợi ích chính đáng của cộng đồng. Việc phối hợp cung cấp thông tin, phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, an sinh xã hội và phát triển sinh kế vì thế phải được thực hiện đồng bộ với quá trình triển khai công trình.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 không chỉ là công trình nguồn điện quan trọng của quốc gia mà còn là nền tảng để EVN từng bước xây dựng, làm chủ năng lực quản lý và vận hành điện hạt nhân; góp phần tạo động lực phát triển bền vững cho tỉnh Khánh Hòa, khu vực Nam Trung Bộ và đất nước.