Hệ thống điện mặt trời được lắp đặt trên mái nhà dân tại Sơn La

Theo EVNNPC, đến ngày 31/3/2026, trên địa bàn 17 tỉnh, thành phố miền Bắc đã có 4.622 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, tổng công suất 611,1MW. Trong đó, riêng quý I năm nay có thêm 2.201 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất hơn 141,5MW.

Các công ty Điện lực đã triển khai tốt và vượt kế hoạch Tổng công ty giao về công suất như Phú Thọ, Hải Phòng, Hưng Yên, Tuyên Quang, Lào Cai… 

Các công ty Điện lực đã triển khai tốt và vượt kế hoạch Tổng công ty giao về số khách hàng như Thái Nguyên, Phú Thọ, Nghệ An, Lào Cai, Tuyên Quang, Hưng Yên, Hà Tĩnh… 

Để đạt kết quả này, EVNNPC đã chỉ đạo các công ty điện lực trực thuộc đẩy mạnh tuyên truyền, phối hợp với chính quyền địa phương, sở ngành liên quan nhằm nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về phát triển điện mặt trời mái nhà. Tổng công ty cũng giao kế hoạch cụ thể cho từng đơn vị trong năm 2026 và các năm tiếp theo, tạo cơ sở để theo dõi, thúc đẩy tiến độ triển khai.

Cùng với công tác tuyên truyền, EVNNPC công khai đầy đủ các quy định của Bộ Công Thương và EVN trên website, fanpage, tại các phòng giao dịch khách hàng; đồng thời ban hành hướng dẫn thống nhất về quy trình, lưu đồ, biểu mẫu từ khâu tiếp nhận thông báo đến nghiệm thu đấu nối và đưa hệ thống vào vận hành. Các đơn vị điện lực cũng chủ động đơn giản hóa thủ tục, phối hợp khảo sát hiện trường, tư vấn công suất lắp đặt phù hợp, bảo đảm đấu nối an toàn, tránh quá tải lưới điện và tối ưu hiệu quả đầu tư cho khách hàng.

Đáng chú ý, EVNNPC đã chỉ đạo các công ty thành viên tiên phong lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại 183 trụ sở đơn vị, với tổng công suất khoảng 7,1MWp. Đây là cách làm thiết thực nhằm giảm điện năng tiêu thụ từ lưới, đồng thời tạo mô hình mẫu để lan tỏa việc sử dụng năng lượng sạch tới khách hàng. 

Nhân viên kỹ thuật Công ty Điện lực Quảng Ninh kiểm tra hệ thống điện mặt trời mái nhà cho khách hàng

Hiệu quả từ thực tế

Hiện nay, cùng với việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà, nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp đã đầu tư thêm hệ thống pin lưu trữ nhằm tận dụng tối đa lượng điện tạo ra vào ban ngày để sử dụng vào ban đêm hoặc khi xảy ra sự cố mất điện. Mô hình này giúp nâng cao tính chủ động, ổn định và hiệu quả sử dụng điện trong sinh hoạt cũng như sản xuất, kinh doanh.

Tại Nghệ An, ông Nguyễn Văn Vui (phường Trường Vinh) cho biết gia đình ông lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà từ tháng 5/2025 với khoảng 80m² mô đun quang điện, kết hợp bộ lưu trữ và tủ điện 3 pha, tổng chi phí khoảng 225 triệu đồng. Hiện nay, vào mùa hè gia đình ông gần như sử dụng hoàn toàn điện mặt trời, còn mùa đông chỉ mất khoảng 1 - 1,5 triệu đồng/tháng cho tiền điện thay vì 5 - 6 triệu đồng như trước đây.

Không chỉ đầu tư thiết bị, gia đình ông Vui cũng điều chỉnh thói quen sử dụng điện để tối ưu hiệu quả hệ thống. Các thiết bị tiêu thụ điện lớn như máy giặt, máy rửa bát, sạc ô tô, xe máy điện… được ưu tiên vận hành trong khung giờ nắng mạnh từ 10h đến 15h. Hệ thống pin lưu trữ trị giá khoảng 50 triệu đồng giúp tích điện dùng vào ban đêm, bảo đảm sinh hoạt ổn định.

“Tuy chi phí đầu tư ban đầu khá lớn nhưng đổi lại gia đình chủ động hơn về nguồn điện, không còn áp lực hóa đơn tiền điện hằng tháng”, ông Vui chia sẻ.

Tương tự, ông Đặng Huy Hoàng (phường Cửa Lò, Nghệ An) cho biết đã đầu tư khoảng 350 triệu đồng lắp đặt điện mặt trời mái nhà từ năm 2021. Trước đó, chi phí điện mỗi tháng của gia đình lên tới hơn 10 triệu đồng. Sau 5 năm sử dụng, tiền điện trung bình giảm xuống còn khoảng 2,5 triệu đồng/tháng, dù gia đình sử dụng nhiều thiết bị công suất lớn như điều hòa tổng, thang máy, máy sấy, ô tô điện, xe máy điện…

Theo ông Hoàng, điều kiện nắng nhiều tại Nghệ An giúp hệ thống vận hành hiệu quả, ban ngày gần như sử dụng hoàn toàn điện mặt trời. Gia đình ông cũng đầu tư thêm 2 bộ pin lưu trữ 30kWp để tăng khả năng tích điện và chỉ sử dụng điện lưới khi cần thiết.

“Dùng càng nhiều điện sẽ càng thấy lắp điện mặt trời mái nhà là rất hiệu quả. Sau vài năm có thể hòa vốn, đồng thời chủ động hơn về nguồn điện trong mùa cao điểm nắng nóng”, ông Hoàng cho biết.

Ở khối doanh nghiệp, bà Phạm Trâm Anh, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Kỹ thuật tài nguyên và môi trường (phường Trường Vinh, Nghệ An), cho biết doanh nghiệp đã đầu tư khoảng 160 - 170 triệu đồng để lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà 3 pha sau khi được ngành Điện tư vấn, hướng dẫn. Theo bà Trâm Anh, hệ thống vận hành ổn định và giúp doanh nghiệp tiết kiệm gần một nửa chi phí điện mỗi tháng, từ mức khoảng 14 - 15 triệu đồng xuống còn 7 - 8 triệu đồng.

Từ các mô hình thực tế, có thể thấy tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà đang dần trở thành lựa chọn cụ thể của nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp, thay vì chỉ là định hướng chung trong chính sách.

Sự chuyển biến này cần được tiếp tục thúc đẩy bằng cơ chế phù hợp, hướng dẫn minh bạch và sự tham gia chủ động của khách hàng. Khi nguồn điện tại chỗ được khai thác hiệu quả, cùng với thói quen tiêu dùng điện hợp lý, hệ thống điện sẽ có thêm dư địa vận hành ổn định, linh hoạt và bền vững hơn.