Từ bài toán tiết giảm chi phí đến chủ động nguồn năng lượng

Nhu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại doanh nghiệp và hộ gia đình trên địa bàn Thanh Hóa đang có xu hướng tăng. Nếu trước đây nhiều khách hàng còn cân nhắc về hiệu quả đầu tư, độ ổn định và thời gian hoàn vốn, thì hiện nay điện mặt trời đã dần được nhìn nhận như một giải pháp kinh tế, giúp chủ động một phần nguồn điện và giảm chi phí sử dụng điện.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc Công ty cổ phần Việt Hùng Power cho biết, vài năm trước, khi điện mặt trời mái nhà còn tương đối mới, nhiều doanh nghiệp vẫn có tâm lý e ngại về hiệu quả thực tế, chi phí đầu tư và thời gian thu hồi vốn.

“Nhưng vài năm gần đây, khi đã có nhiều hệ thống vận hành thực tế và doanh nghiệp nhìn thấy rõ hiệu quả, cách nhìn đã thay đổi khá nhiều. Điện mặt trời hiện không còn chỉ được xem là một giải pháp về môi trường hay xu hướng năng lượng xanh, mà thực sự đã trở thành một trong những giải pháp kinh tế trong vận hành doanh nghiệp”, ông Tuấn chia sẻ.

Theo ông Tuấn, nhóm khách hàng quan tâm nhiều hiện nay gồm các nhà máy sản xuất, doanh nghiệp chế biến, khách sạn, cơ sở thương mại - dịch vụ và những doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, xuất khẩu. Điểm chung của các nhóm này là nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày, phù hợp với việc khai thác nguồn điện mặt trời tại chỗ. Không chỉ doanh nghiệp, các hộ gia đình cũng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến giải pháp này, nhất là những gia đình có diện tích mái phù hợp và nhu cầu sử dụng điện cao.

Theo ông Tuấn, điều khách hàng quan tâm hàng đầu không đơn thuần là lắp đặt được bao nhiêu kWp, mà là hiệu quả đầu tư thực tế, gồm tổng mức đầu tư, khả năng giảm tiền điện, thời gian hoàn vốn, chất lượng thiết bị, độ an toàn và tuổi thọ hệ thống.

“Mỗi doanh nghiệp có một "dấu vân tay năng lượng" riêng. Có doanh nghiệp sử dụng điện tập trung vào ban ngày, có đơn vị vận hành theo ca, trong khi một số nơi có phụ tải biến động theo mùa hoặc theo dây chuyền sản xuất. Vì vậy, không thể lấy một cấu hình chung để áp dụng cho tất cả”, ông Tuấn nói và cho biết, đơn vị sẽ bắt đầu từ việc khảo sát dữ liệu tiêu thụ điện, xác định thời điểm sử dụng điện, mức phụ tải và khả năng tiêu thụ trực tiếp nguồn điện mặt trời. Trên cơ sở đó mới tính toán diện tích mái, công suất hệ thống, thiết bị và phương án vận hành phù hợp.

“Một hệ thống hiệu quả không phải là hệ thống lắp được nhiều nhất, mà là hệ thống được thiết kế phù hợp nhất với đặc trưng vận hành của từng doanh nghiệp”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Từ thực tế triển khai, ông Tuấn cho biết thời gian hoàn vốn của các dự án phù hợp hiện thường khoảng 4 - 6 năm, tùy quy mô, biểu đồ phụ tải, giá điện, điều kiện bức xạ và tỷ lệ điện mặt trời được sử dụng trực tiếp. Sau thời gian hoàn vốn, hệ thống tiếp tục tạo ra điện trong nhiều năm, với vòng đời thường được tính từ 20 năm trở lên.

Một trong những công trình đang được Việt Hùng Power triển khai là Khách sạn Nga Sơn (xã Nga Sơn, tỉnh Thanh Hoá). Sau khi khảo sát phụ tải thực tế, đơn vị tận dụng toàn bộ diện tích mái phù hợp để lắp đặt 130 tấm pin, mỗi tấm công suất 620 W, tổng công suất khoảng 80,6 kWp. Hệ thống được tích hợp phần mềm theo dõi trên điện thoại, cho phép khách hàng trực tiếp theo dõi sản lượng điện tạo ra, mức tiêu thụ và số tiền tiết kiệm. Các dữ liệu được hệ thống tự động thu thập, cập nhật, giúp khách hàng chủ động hơn trong quản lý nguồn điện.

Gỡ vướng từ mái nhà, đấu nối đến pháp lý

Trong quá trình khảo sát, lắp đặt và vận hành hệ thống điện mặt trời cho doanh nghiệp, theo ông Tuấn, có ba nhóm vấn đề cần đặc biệt lưu ý gồm kết cấu mái, hệ thống đấu nối và các yêu cầu pháp lý.

Đối với những nhà xưởng đã hoạt động nhiều năm, đơn vị thi công phải kiểm tra kỹ hệ thống xà gồ, khả năng chịu tải, tình trạng mái tôn, chống thấm, ăn mòn cũng như khả năng chịu tác động của gió bão.

Bên cạnh đó, hệ thống điện hiện hữu cũng cần được khảo sát từ máy biến áp, tủ điện, thiết bị bảo vệ, đo đếm đến phương án kiểm soát công suất, bảo đảm hệ thống điện mặt trời không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.

Về chính sách, hành lang pháp lý cho điện mặt trời mái nhà đang từng bước được hoàn thiện theo hướng tạo điều kiện cho các mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đây được xem là cơ sở để doanh nghiệp và hộ gia đình có thêm động lực nghiên cứu, đầu tư hệ thống phù hợp với nhu cầu thực tế.

Hiệu quả của điện mặt trời cũng được nhìn nhận từ những lợi ích thiết thực trong sinh hoạt của hộ gia đình. Tại phường Hạc Thành (tỉnh Thanh Hoá) gia đình bà Trần Thị Phương cho biết, sau khi lắp đặt điện mặt trời, gia đình có tâm lý thoải mái hơn khi sử dụng điện, không còn phải quá “chắt chiu” như trước.

Theo bà Phương, gia đình quyết định lắp đặt điện mặt trời trước hết nhằm tối ưu chi phí, tạo tâm lý chủ động hơn khi sử dụng điện, đồng thời góp phần giảm phát thải và sử dụng năng lượng sạch.

“Lượng điện gia đình tôi mua từ lưới hiện chỉ còn chiếm khoảng 10% tổng nhu cầu tiêu thụ. Bên cạnh yếu tố tiết giảm chi phí, gia đình tôi cũng quan tâm đến lợi ích môi trường. Trên ứng dụng của nhà cung cấp có thể theo dõi lượng điện tiết kiệm, quy đổi thành lượng phát thải giảm và các chỉ số về môi trường”, bà Phương cho hay.