AI tại đây có nhiệm vụ điều phối sản xuất theo lượng điện tái tạo sẵn có, cho phép nhà máy điều chỉnh công suất linh hoạt khi sản lượng gió và mặt trời thay đổi theo thời tiết.

Theo Envision, hệ thống AI đóng vai trò như một “bộ điều khiển trung tâm”, tự động tăng công suất khi nguồn điện tái tạo dồi dào và giảm tải khi sản lượng suy giảm. Cách vận hành này giúp tận dụng tối đa điện gió, điện mặt trời mà không làm gián đoạn quy trình sản xuất.

AI đang trở thành công cụ quan trọng giúp Trung Quốc khai thác hiệu quả hơn các nguồn điện tái tạo, giảm lãng phí công suất và từng bước tiến gần hơn tới các mục tiêu phát thải thấp. Ảnh: Reuters

Mô hình trên phản ánh định hướng rộng hơn của Trung Quốc trong việc kết hợp AI với ngành năng lượng, thường được gọi là chiến lược “AI + energy”. Bắc Kinh đặt mục tiêu đến năm 2027 sẽ tích hợp sâu AI vào vận hành hệ thống điện, từ khâu dự báo, điều độ đến tối ưu lưới điện, nhằm nâng cao khả năng hấp thụ nguồn năng lượng tái tạo ngày càng tăng.

Các chuyên gia cho rằng AI đặc biệt hữu ích trong việc xử lý bài toán cung – cầu điện, nhất là với các nguồn phát có tính biến thiên cao như gió và mặt trời. Thông qua phân tích dữ liệu thời tiết, phụ tải và trạng thái lưới, AI có thể hỗ trợ nhà điều hành cân đối phát điện, giảm phụ thuộc vào các nguồn điện nền từ than đá.

Một ví dụ khác là mô hình nhà máy điện ảo (virtual power plant) đang được triển khai tại Thượng Hải. Hệ thống này sử dụng nền tảng AI để kết nối và điều phối nhiều nguồn điện phân tán, từ trung tâm dữ liệu, trạm sạc xe điện đến các thiết bị tiêu thụ lớn. Nhờ đó, phụ tải được điều chỉnh linh hoạt hơn, góp phần giảm áp lực vào giờ cao điểm và cải thiện hiệu quả vận hành lưới điện đô thị.

Tuy nhiên, song song với lợi ích, sự phát triển nhanh của AI cũng kéo theo thách thức về nhu cầu điện năng. Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện lớn, với dự báo có thể vượt 1.000 terawatt-giờ mỗi năm vào năm 2030. Mức tiêu thụ này tương đương tổng điện năng sử dụng hàng năm của một nền kinh tế lớn, đặt thêm áp lực lên mục tiêu giảm phát thải carbon.

Trước thực tế đó, Trung Quốc đã yêu cầu các trung tâm dữ liệu nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng và tăng tỷ lệ điện tái tạo trong cơ cấu tiêu thụ. Một số giải pháp mới, như trung tâm dữ liệu đặt dưới nước hoặc sử dụng điện gió ngoài khơi, đang được thử nghiệm nhằm giảm nhu cầu làm mát và cắt giảm tiêu thụ điện.

Giới phân tích nhận định, dù AI không phải “lời giải duy nhất” cho bài toán chuyển dịch năng lượng, công nghệ này đang trở thành công cụ quan trọng giúp Trung Quốc khai thác hiệu quả hơn các nguồn điện tái tạo, giảm lãng phí công suất và từng bước tiến gần hơn tới các mục tiêu phát thải thấp trong dài hạn.