Trạm biến áp 220kV Nông Cống, vận hành từ năm 2017, là một nút quan trọng trên lưới truyền tải điện quốc gia, đảm nhận nhiệm vụ cung cấp điện cho tỉnh Thanh Hóa và các khu vực lân cận. Ngay từ khi đầu tư xây dựng, trạm đã được thiết kế theo mô hình điều khiển xa, tích hợp hệ thống điều khiển - giám sát hiện đại nhằm tối ưu nhân lực vận hành và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Tại Trạm biến áp 220kV Nông Cống, thao tác giám sát thông số được thực hiện bằng máy tính bảng để truy xuất tức thời thông số kỹ thuật. Ảnh: ĐVCC

Toàn bộ thiết bị trong trạm được kết nối và giám sát thông qua hệ thống máy tính tại phòng điều khiển trung tâm, đồng thời liên thông với các trung tâm điều độ hệ thống điện. Công tác kiểm tra thiết bị được thực hiện bằng máy tính bảng, cho phép truy xuất nhanh các thông số kỹ thuật và lịch sử vận hành của từng thiết bị thông qua mã QR. Cách làm này giúp rút ngắn thời gian kiểm tra, đồng thời giảm thiểu sai sót trong quá trình vận hành.

Ông Lê Minh Toàn, Trưởng Trạm biến áp 220kV Nông Cống cho biết: “Nhờ được tích hợp hệ thống tự động hóa và kết nối trực tiếp với hệ thống điều độ, cùng với việc áp dụng các giải pháp công nghệ như đo đếm từ xa, mạch tự động và các hệ thống liên động bảo vệ, công tác vận hành trạm đã giảm đáng kể nhu cầu nhân lực, đồng thời nâng cao độ tin cậy trong cung cấp điện”.

Không chỉ tại các trạm biến áp, công nghệ cũng đang được ứng dụng mạnh mẽ trong công tác quản lý đường dây truyền tải. Với hơn 1.100km đường dây 220kV và 500kV đi qua nhiều khu vực đồi núi phức tạp, việc sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và các công cụ giám sát hiện đại đã giúp đơn vị nâng cao hiệu quả kiểm tra lưới điện.

Các UAV được trang bị camera quang học, camera ảnh nhiệt và các cảm biến chuyên dụng, cho phép kiểm tra chi tiết các vị trí trên đỉnh cột, dây dẫn và phụ kiện - những khu vực khó tiếp cận bằng phương pháp quan sát thủ công. Nhờ đó, các dấu hiệu bất thường như điểm tiếp xúc phát nhiệt, hư hỏng thiết bị hay vi phạm hành lang tuyến có thể được phát hiện sớm, góp phần giảm nguy cơ sự cố và bảo đảm an toàn vận hành.

Ông Dương Quảng Hàm, Tổ phó Tổ quản lý vận hành đường dây Thiệu Hóa cho biết: “Việc sử dụng UAV đặc biệt hiệu quả tại các khu vực địa hình phức tạp. Dữ liệu thu thập được có thể phục vụ xây dựng mô hình 3D tuyến đường dây, giúp phát hiện nhanh các khiếm khuyết để xử lý kịp thời. Đồng thời, thiết bị này góp phần giảm nhân công, nâng cao an toàn lao động và tăng hiệu quả kinh tế trong quản lý vận hành”.

Truyền tải điện Thanh Hóa cho biết, bên cạnh UAV, nhiều thiết bị giám sát hiện đại như thiết bị đo cường độ tia UV hay camera ảnh nhiệt cũng được đưa vào sử dụng thường xuyên. Các công cụ này giúp phát hiện sớm các điểm phát nhiệt, phóng điện cục bộ hoặc các dấu hiệu suy giảm cách điện, qua đó chuyển phương thức kiểm tra từ bị động sang chủ động, từ xử lý sự cố sang phòng ngừa rủi ro.

Khối lượng quản lý vận hành của Truyền tải điện Thanh Hóa cũng đang ngày càng gia tăng. Hiện nay, đơn vị quản lý 5 trạm biến áp 220kV và 2 trạm biến áp 500kV với tổng dung lượng khoảng 2.100MVA; tổng chiều dài đường dây 500kV hơn 556km và đường dây 220kV gần 578km.

Năm 2025, tổng lưu lượng điện truyền tải qua hệ thống đạt gần 29,8 tỷ kWh; riêng phụ tải cấp cho tỉnh Thanh Hóa đạt hơn 9,7 tỷ kWh. Những con số này cho thấy quy mô vận hành và áp lực cung cấp điện ngày càng lớn trong bối cảnh nhu cầu phụ tải phục vụ phát triển kinh tế tiếp tục tăng cao.

Theo kế hoạch, năm 2026 đơn vị đặt mục tiêu mở rộng ứng dụng công nghệ trong quản lý vận hành, trong đó toàn bộ tuyến đường dây sẽ được kiểm tra bằng UAV kết hợp quét LiDAR và xây dựng dữ liệu đường bay tự động. Khi đó, công tác kiểm tra định kỳ sẽ chủ yếu được thực hiện bằng công nghệ, giảm tối đa yếu tố thủ công và nâng cao khả năng dự báo sự cố. 

Việc ứng dụng các giải pháp công nghệ trong vận hành lưới truyền tải không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn là bước đi quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hệ thống điện, đáp ứng yêu cầu cung cấp điện an toàn, ổn định trong bối cảnh nhu cầu phụ tải tiếp tục gia tăng.