Công nghiệp chiếm hơn 50% tổng năng lượng tiêu thụ toàn quốc

Theo khảo sát của Bộ Công Thương, ngành công nghiệp hiện chiếm hơn 50% tổng năng lượng tiêu thụ toàn quốc, với nhiều tiềm năng tiết kiệm năng lượng lớn. Các doanh nghiệp có thể giảm tiêu thụ khoảng 20-30% thông qua tối ưu hóa sản xuất, đổi mới công nghệ và quản lý hiệu quả năng lượng.

Tiết kiệm năng lượng trong các ngành sản xuất trọng điểm không chỉ là một lựa chọn kinh tế mà còn là nhân tố quyết định sự bền vững của nền sản xuất công nghiệp

Tiết kiệm năng lượng trong sản xuất không chỉ giúp giảm chi phí trực tiếp mà còn giảm áp lực chi phí đầu vào, đặc biệt khi giá điện tăng liên tục đã ảnh hưởng đáng kể đến chi phí hoạt động của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, thép là một trong những ngành công nghiệp nặng tiêu thụ năng lượng lớn nhất. Tổng năng lượng trong sản xuất thép tiêu tốn mỗi năm hơn 187.000 tấn TOE (tấn dầu quy đổi), phát thải hơn 687.000 tấn CO2. Việt Nam hiện có 65 dự án sản xuất gang thép có công suất từ 100.000 tấn mỗi năm trở lên. Mặc dù các nhà máy thép mới sử dụng chưa tới 50% công suất thiết kế nhưng hàng năm tiêu thụ khoảng 3,5 tỷ kWh điện. Với một số nước tiên tiến như Nhật Bản, điện năng tiêu thụ cho 1 tấn phôi thép thành phẩm chỉ khoảng 350 - 400 kWh, trong khi các nhà máy thép của Việt Nam phải cần một lượng điện gấp đôi, khoảng 700 kWh.

Ngành giấy cũng là một trong những ngành công nghiệp có mức độ tiêu thụ năng lượng lớn trên thế giới và tỷ trọng sử dụng chiếm tới 4% năng lượng toàn cầu mỗi năm. Theo khảo sát, đánh giá của Tổng công ty giấy Việt Nam, chi phí năng lượng chiếm đến 20 - 30% chi phí sản xuất trong sản xuất giấy và bột giấy. Với khoảng hơn 500 doanh nghiệp sản xuất giấy, có tốc độ tăng trưởng hàng năm đạt 15-18%, nhu cầu năng lượng cho ngành giấy sẽ tăng rất nhanh trong các năm tới.

Ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) nhìn nhận, nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng, quá trình chuyển dịch diễn ra nhanh hơn, trong khi các yếu tố bên ngoài ngày càng phức tạp, khó dự báo, do đó, tiết kiệm năng lượng là vấn đề quan trọng của mỗi quốc gia, nhằm giúp các quốc gia tránh bị ảnh hưởng và phụ thuộc quá lớn vào nhu cầu sử dụng năng lượng, để tránh được các cú sốc do tác động từ những biến động trên thế giới.

Nếu tiêu hao năng lượng không được kiểm soát, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với nguy cơ giảm lợi nhuận, thậm chí mất thị phần trong cạnh tranh quốc tế. Hoặc một mặt bằng giá mới sẽ hình thành tại thị trường nội địa, kéo theo hàng loạt các hệ lụy khó có thể giải quyết, trong đó, gây tác động mạnh lên chỉ số giá, khiến việc kiềm chế lạm phát sẽ gặp nhiều khó khăn.

Chia sẻ về vấn đề này lãnh đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, xác định tầm quan trọng của tiết kiệm năng lượng, trước đó ngày 13/3/2019, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định số 280/QĐ-TTg - phê duyệt Chương trình quốc gia về Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 - 2030.

Chương trình đề ra mục tiêu tiết kiệm năng lượng từ 8 - 10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc giai đoạn 2019 - 2030 tương đương việc tiết kiệm 60 – 80 triệu tấn dầu quy đổi, các mục tiêu cụ thể nhằm đạt mức giảm tiêu thụ năng lượng trong các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng từ 6,8% lên tới 24,81% theo ngành/phân ngành. Đây là con số rất tham vọng, đòi hỏi Bộ Công Thương cũng như các bộ, ngành, địa phương cùng nhau triển khai các giải pháp mạnh mẽ và đồng bộ để có thể đạt được mục tiêu này.

Ông Đặng Hải Dũng cũng cho rằng, tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong ngành công nghiệp có thể đạt từ 20 - 30%, nhưng để tiềm năng trở thành hiện thực thì sẽ phải triển khai rất nhiều công việc, giải pháp từ nay đến 2030 thì mới có thể đạt được con số này.

Các doanh nghiệp công nghiệp đồng loạt vào cuộc

Đại diện một doanh nghiệp thép cho hay, trong sản xuất công nghiệp, việc tiêu thụ năng lượng rất là lớn. Khi tham gia vào dự án, học hỏi kinh nghiệm doanh nghiệp cũng thay đổi được nhận thức rất nhiều về năng lượng tiêu thụ điện. Đó là sử dụng biến tầng tiết kiệm được 3 - 40% năng lượng. Việc sử dụng than cho sản xuất sẽ nghiên cứu để thay thế, đang tiếp xúc với một nhà đầu tư khác để thay than bằng cái khí CNG hoặc khí LNG thực hiện hướng tới xanh hóa và phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Quốc Thắng - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Xi măng VICEM Hà Tiên, trong bối cảnh chi phí năng lượng gia tăng và áp lực giảm phát thải ngày càng lớn, nhiều doanh nghiệp xi măng tại Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư công nghệ tận dụng nhiệt khí thải để phát điện. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật nhằm tối ưu chi phí sản xuất mà còn là bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển đổi xanh của toàn ngành. Theo đó, mức điện năng thu hồi có thể đạt khoảng 20-30% nhu cầu tiêu thụ, tùy theo quy mô và công nghệ từng nhà máy. Đây là con số đáng kể trong bối cảnh điện năng chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản xuất xi măng.

Thực tế đối với các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, theo ông Nguyễn Hồng Phong, Chủ tịch Công ty TNHH Dụng cụ An Mi (An Mi Tool), doanh nghiệp đã đầu tư vào nhà máy thông minh, chuyển đổi số và áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả để tiết kiệm năng lượng. Hơn nữa, việc cải tiến quy trình logistics, tối ưu vận chuyển và ứng dụng công nghệ giúp giảm tiêu hao nhiên liệu, từ đó vừa tiết kiệm chi phí, vừa giảm phát thải khí nhà kính.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ Hà Nội (HANSIBA), nhiều doanh nghiệp trong hiệp hội đang tiêu thụ lượng điện lớn, với chi phí lên tới hàng tỷ đồng mỗi tháng. Trước biến động của thị trường năng lượng, các doanh nghiệp đã chủ động tối ưu hóa sử dụng điện và năng lượng để giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên doanh nghiệp cũng cần một khung pháp lý minh bạch, ổn định để yên tâm triển khai các dự án dài hạn, nên có các cơ chế hỗ trợ tài chính và kỹ thuật, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng với việc sớm hoàn thiện hướng dẫn thực thi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (sửa đổi) để thúc đẩy quá trình chuyển đổi.