Chưa chạm vào máy vẫn có thể bị điện giật
Theo TS. Trương Văn Trương, Trưởng khoa Điện – Điện tử, Đại học Duy Tân (Đà Nẵng), nước mưa, nước ngập chứa nhiều tạp chất, muối khoáng có khả năng dẫn điện. Khi máy bơm bị rò điện ra vỏ, điện có thể truyền vào vùng nước xung quanh, gây điện giật cho người bước vào dù chưa chạm trực tiếp vào máy.
Nguy cơ thường xuất phát từ tình trạng xuống cấp của thiết bị. Máy bơm sử dụng lâu ngày có thể bị lão hóa lớp cách điện cuộn dây, hỏng phớt chặn nước hoặc nứt, mục gioăng cao su tại hộp đấu dây, khiến nước thấm vào bên trong. Nước xâm nhập vào hộp đấu dây hoặc động cơ có thể làm suy giảm khả năng cách điện, gây hư hỏng, cháy cuộn dây.
Bên cạnh đó, việc tận dụng dây dẫn có nhiều mối nối quấn băng keo sơ sài, đặt ổ cắm nối dài trên nền ẩm ướt hoặc kê trên vật dễ đổ làm tăng nguy cơ mất an toàn. Tại các mối nối, ổ cắm và phích cắm có thể xảy ra phóng điện, chạm chập, gây nổ cầu chì, nhảy aptomat hoặc cháy, nổ cục bộ nếu thiết bị bảo vệ không hoạt động.
Người vận hành cũng có nguy cơ điện giật khi tay chân đang ướt hoặc đứng dưới nước để thao tác công tắc, phích cắm hay di chuyển máy.

Ảnh minh họa
Kiểm tra, lắp đặt và sử dụng đúng cách
Theo TS. Trương Văn Trương, trước hết cần phân biệt máy bơm đặt cạn và máy bơm chìm thông qua thông số kỹ thuật trên nhãn máy, kết hợp quan sát cấu tạo để lựa chọn phù hợp với điều kiện sử dụng.
Máy bơm đặt cạn không được ngâm trong nước. Thân động cơ thường có các cánh tản nhiệt, phía đuôi có quạt làm mát được bọc bằng nắp chụp có khe thoáng. Khi máy bị ngập, nước có thể tràn vào qua những vị trí này. Vì vậy, cần kê máy ở vị trí cao ráo, vững chắc, cao hơn mức nước ngập lịch sử hoặc mức nước dự kiến dâng cao nhất; có mái che tránh mưa tạt trực tiếp vào động cơ. Chỉ thả đường ống hút có van một chiều xuống vùng nước ngập.
Trong khi đó, máy bơm chìm được thiết kế để làm việc dưới nước ở độ sâu quy định. Thân máy kín, không có quạt gió bên ngoài và tản nhiệt qua môi trường nước bao quanh. Máy bơm chìm dùng thoát nước thường có lưới lọc rác phía dưới và có thể đi kèm công tắc phao để tự bật khi nước dâng, tự ngắt khi nước cạn.
Khi thả máy bơm chìm xuống nước hoặc kéo lên, phải buộc dây thừng hoặc dây cáp vào tay xách. Tuyệt đối không dùng dây điện nguồn để kéo, xách máy vì có thể làm tuột phần cổ cáp chống nước, gây rò điện vào nước.
Trước khi sử dụng, người dân cần quan sát vỏ máy, nắp hộp đấu dây để phát hiện tình trạng nứt vỡ, thiếu ốc vít hoặc mất gioăng chống nước. Với máy bơm chìm, cần đặc biệt kiểm tra vị trí cáp điện đi vào thân máy, bảo đảm không bị hở, tuột hoặc gập gãy.
Dây nguồn và phích cắm không được có vết nứt, tróc lớp cách điện hoặc dấu chuột cắn. Phần dây có nguy cơ tiếp xúc với nước không được có các mối nối thủ công bằng băng dính điện.
Nguồn cấp cho máy bơm phải qua thiết bị chống dòng rò. Vỏ kim loại của máy bơm đặt cạn phải được nối đất bảo vệ. Ổ cắm, công tắc điều khiển cần đặt ở vị trí khô ráo, trên cao và cao hơn mực nước ngập. Dây dẫn cần được treo trên tường hoặc giá đỡ, hạn chế để ngâm trong nước hay nằm ở lối đi.
Khi bật, tắt cầu dao hoặc cắm, rút phích điện, người vận hành phải giữ tay khô ráo, đứng ở vị trí khô và sử dụng dép, ủng cách điện. Không chạm trực tiếp vào vỏ máy khi máy đang chạy.
Đặc biệt, khi máy bơm đang vận hành hút nước trong sân hoặc trong nhà, mọi người tuyệt đối không lội vào khu vực nước đang đặt máy.
Chỉ sau khi đã cắt điện hoàn toàn và rút phích cắm khỏi ổ nguồn mới tiến hành đưa máy bơm lên vị trí khô ráo.
Theo TS. Trương Văn Trương, máy bơm bị nước xâm nhập hoặc tự ngắt do sự cố không được cắm điện thử lại ngay, dù nước đã rút. Thiết bị cần được người có chuyên môn tháo kiểm tra, vệ sinh bùn đất, sấy khô hoàn toàn cuộn dây bằng thiết bị chuyên dụng; thay vòng bi, phớt chắn nước nếu bị hỏng. Việc phơi nắng sơ sài không thay thế được quá trình xử lý này.
Trước khi vận hành trở lại, cần đo điện trở cách điện giữa cuộn dây và vỏ máy bằng đồng hồ đo chuyên dụng. Đồng thời, phải khắc phục các điểm hở trên dây dẫn, ổ cắm và kiểm tra lại hoạt động của thiết bị chống dòng rò trước khi cấp điện.
|
Nếu có một trong những dấu hiệu dưới đây, cần ngắt nguồn điện cung cấp cho máy bơm:
- Nước dâng nhanh, có nguy cơ chạm tới chân đế máy bơm đặt cạn hoặc ổ cắm điện.
- Máy có mùi khét, bốc khói, kêu ù to nhưng không lên nước hoặc vỏ máy nóng bất thường.
- Xuất hiện tia lửa điện tại hộp đấu dây hoặc ổ cắm.
- Có cảm giác tê giật khi vô tình chạm vào tường ẩm, đường ống nước kim loại hoặc nước gần máy.
- Aptomat chống dòng rò hoặc cầu dao tự động ngắt liên tục khi vừa bật máy.
Tuyệt đối không lội xuống nước để rút phích cắm hoặc chạm vào máy khi chưa cắt điện.
|
(Chuyên gia tư vấn: TS. Trương Văn Trương, Trưởng khoa Điện – Điện tử, Đại học Duy Tân)
Diệu Thảo
15/11/2026 - 11:15 (GMT+7)
Share