Thiết bị đã khô vẫn có thể mất an toàn

Theo TS. Trương Văn Trương, Trưởng khoa Điện – Điện tử, Đại học Duy Tân (Đà Nẵng), nước ngập có thể gây chập mạch, làm hỏng linh kiện và ăn mòn các đường mạch bên trong thiết bị điện. Bùn đất lọt vào ổ bi, bánh răng, khóa cửa máy giặt hoặc bám trên cảm biến cũng có thể khiến các bộ phận chuyển động, đo lường và điều khiển không hoạt động được.

Sau khi nước rút, nhiều người có thói quen dùng máy sấy tóc hoặc phơi nắng thiết bị rồi cắm điện thử. Tuy nhiên, làm khô bên ngoài không loại bỏ được hết hơi ẩm nằm sâu trong cuộn dây động cơ, rơ-le hoặc các bộ phận đóng, ngắt điện. Hơi ẩm còn lại có thể làm suy giảm khả năng cách điện, gây rò điện ra vỏ kim loại và nguy hiểm cho người sử dụng khi chạm vào.

Bùn đất bám tại các điểm tiếp xúc điện của rơ-le, công tắc hoặc giắc cắm còn làm tăng điện trở tại những vị trí này. Khi thiết bị hoạt động, nhất là với thiết bị sử dụng dòng điện lớn, các điểm tiếp xúc có thể phát nhiệt, làm nóng chảy lớp nhựa cách điện và dẫn đến chập, cháy.

Bên cạnh đó, bụi bẩn và nấm mốc hình thành sau ngập có thể hút ẩm từ không khí, làm tăng nguy cơ chập mạch trong những ngày mưa. Hơi ẩm xâm nhập vào linh kiện bán dẫn hoặc làm suy giảm lớp cách điện bên trong tụ điện cũng có thể khiến linh kiện hư hỏng sau một thời gian cấp điện.

Vì vậy, thiết bị đã khô và bật lên được chỉ cho thấy chưa xảy ra chập mạch ngay tại thời điểm đó. Điều này chưa đủ để khẳng định lớp cách điện còn nguyên vẹn hoặc nguy cơ rò điện đã được loại bỏ.

Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thiết bị điện sau ngập lụt. Nguồn: Internet

Cân nhắc khả năng phục hồi và chi phí sửa chữa

Theo TS. Trương Văn Trương, trước khi quyết định sửa chữa hay thay mới thiết bị điện sau ngập, cần xem xét khả năng phục hồi của vật liệu cách điện, cách nhiệt. Chuyên gia cho biết, những thiết bị có lớp mút xốp hoặc bông thủy tinh đã ngấm nước bùn sẽ không thể khô hoàn toàn, trở thành nơi tích tụ vi khuẩn và mất khả năng cách điện, cách nhiệt.

Chẳng hạn, tủ lạnh, tủ đông có lớp bọt xốp nằm giữa lớp vỏ tôn và vách nhựa bên trong. Khi nước ngập ngang thân tủ, nước bùn ngấm vào lớp xốp này nhưng không thể tháo lớp xốp ra để làm sạch hay sấy khô. Tủ sẽ mất khả năng giữ lạnh, tiêu tốn điện năng, han gỉ từ bên trong và bốc mùi hôi. Với trường hợp này, chuyên gia khuyến cáo bắt buộc phải thay mới tủ.

Ngược lại, nếu tủ chỉ ngập phần chân đế, nước chưa chạm đến hộp đấu dây của máy nén và bo mạch điều khiển, chuyên gia cho biết có thể xem xét sửa chữa.

Tiếp đó là bộ phận bị hư hỏng. Nếu hư hỏng nằm ở những linh kiện đắt tiền nhất như máy nén tủ lạnh, tấm nền màn hình tivi hoặc bo mạch biến tần, chuyên gia cho rằng việc sửa chữa không còn hiệu quả về chi phí.

Đặc biệt, an toàn cho người sử dụng cần được đặt lên hàng đầu. Với nhóm thiết bị sinh nhiệt và gia dụng nhỏ như nồi cơm điện, ấm siêu tốc, bàn ủi, máy sấy tóc đã bị ngập nước, chuyên gia khuyến cáo bắt buộc phải thay mới. Dù đã sấy khô, gỉ sét và bùn siêu mịn vẫn có thể còn kẹt bên trong mâm nhiệt, thanh điện trở hoặc rơ-le nhiệt. Các thiết bị này thường xuyên được tiếp xúc bằng tay; việc cố gắng sửa chữa tiềm ẩn nguy cơ chập, cháy và rò điện.

Kiểm tra cả dây dẫn và thiết bị bảo vệ

Bên cạnh đồ điện gia dụng, dây dẫn, ổ cắm, công tắc và aptomat bị ngập cũng cần được xử lý phù hợp trước khi sử dụng lại.

Đối với aptomat (MCB, MCCB) và thiết bị chống rò điện (RCBO, ELCB), chuyên gia khuyến cáo bắt buộc thay mới 100% nếu đã bị ngập nước.

Bên trong aptomat có các cơ cấu lẫy, lò xo phức tạp, thanh lưỡng kim giúp thiết bị tự ngắt khi quá tải hoặc ngắn mạch. Bùn đất theo nước ngập có thể làm kẹt cơ cấu lò xo, còn nước gây gỉ sét thanh lưỡng kim. Khi xảy ra chập điện, aptomat bị kẹt không thể tự ngắt dòng điện, dẫn đến nguy cơ cháy, nổ toàn bộ hệ thống hoặc cháy nhà.

Theo chuyên gia, ngay cả khi đã sấy khô và vẫn gạt đóng, ngắt aptomat được bằng tay, điều đó không có nghĩa chức năng tự động bảo vệ khi quá tải hoặc ngắn mạch còn hoạt động. Vì vậy, tuyệt đối không giữ lại aptomat đã bị ngập để tiếp tục sử dụng.

Đối với ổ cắm và công tắc, chuyên gia khuyến cáo thay mới toàn bộ. Các điểm tiếp xúc điện bị oxy hóa làm tăng điện trở, phát nhiệt cao khi sử dụng, có thể làm chảy vỏ nhựa ổ cắm và gây hỏa hoạn.

Đối với dây dẫn điện đi nổi hoặc âm tường, có thể xem xét giữ lại dây dẫn có vỏ bọc PVC hoặc XLPE chất lượng tốt, chưa bị nứt nẻ do lão hóa, nước chỉ tiếp xúc với phần vỏ ngoài và hai đầu lõi đồng không bị ngâm nước. Tuy nhiên, trước khi sử dụng lại, đường dây phải được người có chuyên môn kiểm tra, đo điện trở cách điện bằng thiết bị chuyên dụng.

Theo chuyên gia, điều người dân cần quan tâm sau ngập không chỉ là thiết bị có hoạt động trở lại hay không, mà còn là khả năng cách điện và các chức năng bảo vệ đã được kiểm tra đầy đủ hay chưa.