Giải "bài toán" phụ tải và an ninh năng lượng

Năm 2026 mở đầu cho giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, kéo theo yêu cầu rất lớn về bảo đảm cung ứng điện. Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặt ra nguy cơ mất cân đối cung - cầu năng lượng, đặc biệt trong giai đoạn 2026 - 2028.

Trong bối cảnh đó, Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 20/3 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà nhấn mạnh đến việc triển khai đồng bộ các giải pháp sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả. Theo đó, một trong những hướng đi đáng chú ý là phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu thụ kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS). Đây được xem là giải pháp giúp giảm phụ tải giờ cao điểm, tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ, đồng thời nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện.

Trước đó, tại Chỉ thị số 09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 19/3/2026 về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khuyến khích sử dụng pin lưu trữ ở các công suất khác nhau, nhằm điều tiết lưới điện, đồng thời khuyến khích điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, điện gió để giảm áp lực lên hệ thống điện.

Thực tế cho thấy, khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh, đặc biệt trong các đợt nắng nóng bất thường, hệ thống điện thường rơi vào tình trạng quá tải cục bộ. Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Bùi Xuân Bình - Chủ tịch, kiêm CEO Công ty GG Power cho rằng: Trong bối cảnh đó, pin lưu trữ năng lượng có thể giải quyết trực tiếp "bài toán" này bằng cách tích trữ điện vào giờ thấp điểm và xả vào giờ cao điểm, giúp “cắt đỉnh” phụ tải và giảm áp lực lên lưới điện quốc gia.

Theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh, hệ thống lưu trữ năng lượng đã được đưa vào định hướng phát triển, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho doanh nghiệp tham gia thị trường. Phát biểu tại sự kiện ra mắt Nhà máy sản xuất pin lưu trữ năng lượng (Battery Energy Storage System - BESS) tại Hưng Yên mới đây, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long cũng nhấn mạnh, để thị trường năng lượng tái tạo phát triển bền vững, pin lưu trữ là yếu tố không thể thiếu.

Không chỉ dừng ở cấp độ hệ thống điện quốc gia, giải pháp này còn đặc biệt phù hợp với các khu công nghiệp, nhà máy sản xuất, nơi có nhu cầu điện lớn và yêu cầu ổn định cao. Đặc biệt, theo các chuyên gia, việc tích hợp BESS cùng năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong vận hành, đồng thời tối ưu chi phí năng lượng.

Doanh nghiệp Việt lạc quan về lĩnh vực pin lưu trữ

Trong xu thế chuyển dịch năng lượng, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã nhanh chóng tham gia vào lĩnh vực pin lưu trữ, với khát vọng không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn hướng ra thị trường quốc tế. Đại diện GG Power cho biết, doanh nghiệp đã có đơn hàng đầu tiên tại thị trường Ấn Độ, thị trường lớn với nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.

Không chỉ Ấn Độ, khu vực Trung Đông cũng được doanh nghiệp này đánh giá là thị trường tiềm năng khi xu hướng sử dụng năng lượng sạch ngày càng rõ nét, kéo theo nhu cầu lớn về hệ thống lưu trữ.

Theo đại diện GG Power, dù chi phí và rủi ro khi tham gia thị trường nước ngoài cao hơn, nhưng đây là môi trường giúp doanh nghiệp phát triển nhanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. So với các quốc gia như Philippines hay Indonesia, thị trường Việt Nam vẫn còn khiêm tốn. Dự kiến từ nay đến năm 2030, quy mô thị trường BESS tại Việt Nam đạt khoảng 10 tỷ USD, trong khi đó, quy mô thị trường toàn cầu có thể lên tới 150 tỷ USD. Đây là cơ hội lớn cho doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này.

Theo các chuyên gia, bên cạnh cơ hội tham gia vào thị trường BESS toàn cầu, việc các doanh nghiệp trong nước đẩy nhanh việc tổ chức sản xuất pin lưu trữ năng lượng tại Việt Nam được coi là nhiệm vụ cấp thiết, mở ra cơ hội để Việt Nam tham gia vào chuỗi năng lượng toàn cầu. Đồng thời, các sản phẩm pin lưu trữ nếu được đưa ra thị trường sớm sẽ góp phần hỗ trợ ổn định lưới điện, nâng cao hiệu quả các dự án năng lượng tái tạo và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nền kinh tế.

Sản phẩm pin lưu trữ nằm trong danh mục sản phẩm chiến lược, có khả năng tiếp cận nguồn vốn xanh và các ưu đãi nếu được công nhận là sản phẩm đổi mới sáng tạo, có tỷ lệ nội địa hóa cao. Đây là động lực quan trọng để doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu, sản xuất và mở rộng thị trường. Dù vậy, thách thức vẫn tồn tại khi tiêu chuẩn kỹ thuật giữa các thị trường có sự khác biệt lớn, những thị trường phát triển đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn. Điều này buộc doanh nghiệp phải linh hoạt, đảm bảo chất lượng sản phẩm và thích ứng với từng thị trường cụ thể.