Hằng nghìn gigawatt điện địa nhiệt có thể đang bị bỏ sót

22/01/2026 - 17:07 (GMT+7)

Zanskar (một công ty khởi nghiệp về năng lượng tại Hoa Kỳ) đang dựa vào trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp giải phóng ngành địa nhiệt truyền thống khỏi tình trạng trì trệ. Họ cho rằng tiềm năng kỹ thuật của điện địa nhiệt trên toàn cầu có thể đạt khoảng 1 terawatt (tương đương 1.000 gigawatt) nhưng chưa được nhận diện, quy hoạch và khai thác.

Nguồn ảnh: Zanskar

Nguồn năng lượng địa nhiệt trong lòng đất lớn đến mức các chuyên gia của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) cho rằng điện địa nhiệt có thể đạt công suất 60 gigawatt (tương đương gần 10% sản lượng điện của Mỹ) vào năm 2050. Tuy nhiên, ông Carl Hoiland, đồng sáng lập kiêm CEO của Zanskar , cho rằng con số đầy tham vọng này vẫn còn quá thấp, chủ yếu vì nó đánh giá chưa đúng tiềm năng của điện địa nhiệt truyền thống.

Các ước tính của DOE dựa trên những tiến bộ trong địa nhiệt tăng cường (enhanced geothermal), một công nghệ sử dụng các kỹ thuật tương tự như fracking để tiếp cận các lớp đá nóng nằm sâu dưới lòng đất. GaNgược lại, địa nhiệt truyền thống (khai thác các khu vực đá nóng có nứt gãy tự nhiên) lại gần như dậm chân tại chỗ, hiện chỉ tạo ra khoảng 4 gigawatt điện tại Mỹ, tăng thêm chỉ khoảng 1 gigawatt trong hơn một thập kỷ qua.

Theo Hoiland, địa nhiệt truyền thống bị kìm hãm bởi những giả định lỗi thời. Hoiland nói: “Họ đã đánh giá thấp số lượng các hệ thống địa nhiệt chưa được phát hiện. Với các kỹ thuật khoan hiện đại, có thể khai thác được nhiều năng lượng hơn rất nhiều từ mỗi hệ thống, thậm chí có thể gấp mười lần hoặc hơn. Khi đó, tiềm năng sẽ không còn là hàng chục gigawatt (GW) nữa, mà có thể lên tới quy mô terawatt (TW).”

Với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo để giúp giải phóng ngành địa nhiệt, Zanskar đã hồi sinh một nhà máy điện đang gặp khó khăn ở New Mexico và phát hiện ra hai địa điểm mới với tổng tiềm năng hơn 100 megawatt. Những kết quả này đã giúp Zanskar huy động được 115 triệu USD trong vòng gọi vốn Series C, do công ty đầu tư Spring Lane Capital dẫn đầu. 

Theo Hoiland, nhiều địa điểm địa nhiệt tiềm năng đã bị bỏ qua vì mọi người thường chỉ tìm kiếm các dấu hiệu trên bề mặt như suối nước nóng hay núi lửa. Tuy nhiên, khoảng 95% các hệ thống địa nhiệt không có những dấu hiệu này.

Để tìm kiếm các nguồn địa nhiệt mới, Zanskar trước hết đưa vào các mô hình học máy có giám sát nhiều loại dữ liệu khác nhau, bao gồm cả các phát hiện tình cờ trước đây. Khi mô hình này xác định được một địa điểm triển vọng, công ty sẽ cử đội ngũ đến hiện trường để xác minh.

Sau đó, Zanskar phải xây dựng kế hoạch phát triển địa điểm đó. Để làm việc này, nhóm sử dụng một phương pháp AI khác được thiết kế riêng cho mục đích này, gọi là “học suy luận Bayes dựa trên bằng chứng” (Bayesian evidential learning – BEL). Trong BEL, những dữ liệu hiện có được dùng để xây dựng một loạt các giả định được gọi là “tiền đề”, sau đó các mô hình sẽ tìm cách bác bỏ những giả định này và đưa ra xác suất cho từng kịch bản. 

Ở những nơi dữ liệu còn thiếu, Zanskar đã phát triển một bộ mô phỏng địa nhiệt để lấp đầy khoảng trống.

Cho đến nay, cách tiếp cận của Zanskar đang cho thấy hiệu quả. Vòng gọi vốn trước đó đã cho phép startup thăm dò ba địa điểm, và cả ba đều được đánh giá là thành công. 

Hoiland không cho rằng Zanskar đã giải quyết được mọi thách thức trong việc tìm kiếm tài nguyên địa nhiệt, nhưng ông tin rằng công ty đang đi đúng hướng.

Hoiland nói: “Giờ đây chúng tôi biết rằng đây chính là tương lai của công tác thăm dò. Cách tiếp cận này sẽ thay đổi ngành địa nhiệt trong một khoảng thời gian rất ngắn.”


B.T.Tâm (Lược dịch theo techcrunch.com) 22/01/2026 - 17:07 (GMT+7)
Share

Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn làm việc với Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Lào

Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn làm việc với Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Lào

Chiều 22/1, tại Hà Nội, Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn có buổi tiếp và làm việc với đoàn công tác Phòng Thương mại và Công nghiệp Quốc gia Lào, do ông Somchit Inthamith - Cố vấn danh dự Phòng Thương mại và Công nghiệp quốc gia Lào (nguyên Thứ trưởng Bộ Công Thương Lào) làm trưởng đoàn.


Việt Nam - Đức mở rộng hợp tác về chuyển dịch năng lượng

Việt Nam - Đức mở rộng hợp tác về chuyển dịch năng lượng

Ngày 21/1/2026 tại Hà Nội, đại diện Cục Điện lực, Vụ Dầu khí và Than, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (Bộ Công Thương Việt Nam) và Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) đã ký kết thỏa thuận thực hiện Dự án Hỗ trợ kỹ thuật cho thúc đẩy chuyển dịch ngành năng lượng tại Việt Nam (TEV) – giai đoạn bổ sung.


Thế giới ấn tượng với định hướng kinh tế đột phá của Đại hội XIV

Thế giới ấn tượng với định hướng kinh tế đột phá của Đại hội XIV

Khi Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đang diễn ra, nhiều tờ báo lớn và hãng tin quốc tế đã có những bài phân tích khái quát về tình hình kinh tế Việt Nam và định hướng phát triển trong nhiệm kỳ tới.


Bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển bền vững trong công tác đầu tư xây dựng

Bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển bền vững trong công tác đầu tư xây dựng

Với mỗi dự án đầu tư xây dựng, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) luôn đồng hành, hỗ trợ các địa phương xây dựng công trình dân sinh, tạo sinh kế cho người dân, góp phần nâng cao đời sống kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.


Bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển bền vững trong công tác đầu tư xây dựng

Bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển bền vững trong công tác đầu tư xây dựng

Với mỗi dự án đầu tư xây dựng, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) luôn đồng hành, hỗ trợ các địa phương xây dựng công trình dân sinh, tạo sinh kế cho người dân, góp phần nâng cao đời sống kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.