Từ gian khó đến hiện đại hóa, chuyển đổi số

Từ góc nhìn Côn Đảo - địa danh linh thiêng của lịch sử dân tộc, có vị trí chiến lược về kinh tế, quốc phòng và an ninh, từng thiếu hụt hạ tầng năng lượng, bức tranh điện lực TP. Hồ Chí Minh sau 50 năm hiện lên với bước tiến vượt bậc. Từ hệ thống sơ khai sau ngày thống nhất đến đô thị vận hành trên nền tảng lưới điện thông minh, ổn định, EVNHCMC không ngừng đổi mới, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội.

Sau năm 1975, hệ thống điện được tiếp quản trong điều kiện khó khăn: công suất khoảng 200 MW, tổn thất trên 20%, lưới điện xuống cấp. Ngành điện đã nhanh chóng khôi phục, mở rộng cấp điện. Trong giai đoạn cấm vận, các chương trình điện khí hóa vẫn được triển khai, đưa điện về vùng ven như Cần Giờ, Củ Chi. Qua đó, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, thúc đẩy sản xuất và cải thiện đời sống người dân.

Năm 2002, TP. Hồ Chí Minh hoàn thành sớm chương trình điện khí hóa nông thôn. Đến năm 2004, trạm biến áp 220 kV Tao Đàn cùng tuyến cáp ngầm Tao Đàn - Nhà Bè đi vào vận hành, đặt nền móng cho hệ thống lưới điện hiện đại, đồng bộ.

Ông Hoàng Hữu Nghĩa - Giám đốc và ông Lê Văn Phước - Phó giám đốc Công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh kiểm tra công trình Trạm biến áp 220kV Tao Đàn, công trình tiêu biểu cho chương trình hiện đại hóa lưới điện TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 1995-2005. Ảnh tư liệu: EVNHCMC

Sau gần nửa thế kỷ, ngành điện thành phố phát triển mạnh cả về quy mô lẫn chất lượng. Đến năm 2024, hệ thống đáp ứng công suất trên 5.000 MW, sản lượng điện thương phẩm đạt khoảng 28,5 tỷ kWh, phục vụ hơn 2,7 triệu khách hàng; tổn thất điện năng giảm còn 3%, độ tin cậy đạt mức tiên tiến trong khu vực.

Song song đó, ngành điện TP. Hồ Chí Minh tiên phong cải cách dịch vụ và chuyển đổi số với 100% dịch vụ trực tuyến mức 4, thanh toán không tiền mặt phổ biến; các trạm biến áp không người trực, hệ thống điều khiển từ xa được triển khai rộng rãi, nâng cao hiệu quả vận hành.

Đặc biệt, lưới điện thông minh của thành phố đạt thứ hạng cao trong ASEAN, được vinh danh quốc tế, khẳng định năng lực đổi mới và tầm nhìn chiến lược.

Bứt phá giai đoạn mới, hướng tới phát triển bền vững

Bước vào giai đoạn 2025 - 2030, nhu cầu điện tại TP. Hồ Chí Minh tiếp tục tăng cao cùng với quá trình mở rộng đô thị, phát triển công nghiệp, logistics và dịch vụ. Ngành điện chủ động triển khai đồng bộ giải pháp bảo đảm cung ứng ổn định.

Đường dây trên không vượt biển kéo điện từ TP. Cần Thơ ra đặc khu Côn Đảo. Ảnh: EVN.

Năm 2025, sản lượng điện thương phẩm đạt 43,4 tỷ kWh, phụ tải cực đại gần 8.936 MW; tổn thất giảm còn 2,95%, tiết kiệm điện hơn 1 tỷ kWh. Chương trình điều chỉnh phụ tải (DR) phát huy hiệu quả, giảm áp lực giờ cao điểm.

Đặc biệt, đầu tư xây dựng được đẩy mạnh với nhiều công trình trọng điểm, vốn hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Trong đó, tập trung phát triển lưới điện thông minh, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường hội nhập quốc tế.

Đại biểu thực hiện nghi thức cắt băng khánh thành Dự án cấp điện từ lưới điện quốc gia cho Đặc khu Côn Đảo. Ảnh: Minh Khuê

Tại Côn Đảo, hạ tầng năng lượng ngày càng giữ vai trò then chốt, không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn là “đòn bẩy” phát triển kinh tế. Ngày 4/9/2025, trạm biến áp 110 kV Côn Đảo chính thức đóng điện, đưa điện lưới quốc gia ra đảo. Dự án cáp ngầm xuyên biển dài 103,7 km, tổng vốn gần 5.000 tỷ đồng, tạo bước ngoặt lịch sử, chấm dứt phụ thuộc vào nguồn điện diesel.

Trước đây, với tổng công suất chỉ 11,8 MW từ nguồn diesel, điện năng tại Côn Đảo chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt, chưa đủ đáp ứng sản xuất, kinh doanh. Nay, nguồn điện ổn định từ lưới quốc gia đã mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới.

Người dân và doanh nghiệp trên đảo đã trực tiếp cảm nhận sự thay đổi. Từ việc giảm chi phí vận hành, nâng cao chất lượng dịch vụ đến mở rộng quy mô kinh doanh, điện lưới quốc gia đang tạo động lực mạnh mẽ cho các ngành du lịch, thương mại, dịch vụ.

Cú hích cho Côn Đảo phát triển xanh, bền vững

Việc hoàn thành dự án cấp điện từ lưới quốc gia và khánh thành công trình lưới điện thông minh ngày 1/2/2026 tại Côn Đảo đã mở ra giai đoạn phát triển mới, tạo nền tảng hạ tầng năng lượng then chốt cho đặc khu; đồng thời góp phần quan trọng trong bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển đảo.

Cắt băng khánh thành công trình “Xây dựng lưới điện thông minh tại Đặc khu Côn Đảo” năm 2026. Ảnh: Minh Khuê.

Theo định hướng phát triển, Côn Đảo sẽ trở thành khu kinh tế, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng hiện đại mang tầm khu vực và quốc tế. Nhu cầu điện dự báo tăng mạnh, đạt trên 90 MW vào năm 2035 và vượt 114 MW vào năm 2045. Với nền tảng hạ tầng hiện có, mục tiêu này hoàn toàn khả thi.

TP. Hồ Chí Minh định hướng phát triển Côn Đảo theo mô hình “xanh - thông minh - bền vững”, ưu tiên năng lượng sạch, giao thông điện và kinh tế xanh. Ngày 1/2/2026, Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh (EVNHCMC) khánh thành công trình lưới điện thông minh tại đây. Hệ thống ứng dụng SCADA, tự động hóa, dữ liệu lớn… giữ vai trò trung tâm, bảo đảm vận hành hiệu quả, phục vụ phát triển dài hạn.

Các mô hình microgrid, tích hợp pin lưu trữ năng lượng (BESS), phát triển nguồn năng lượng tái tạo và hạ tầng sạc xe điện cũng sẽ được triển khai, góp phần giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.