Nếu nhà bạn bị nóng lên nhanh chóng vào mùa hè và máy điều hòa hoạt động gần như liên tục, nguyên nhân có thể nằm ngay trên mái nhà. Những mái nhà có màu tối hấp thụ một lượng lớn bức xạ mặt trời, sau đó truyền nhiệt xuống không gian bên dưới. Một trong những cách khắc phục đơn giản và tiết kiệm nhất là thay đổi lớp phủ trên mái bằng sơn trắng hoặc quét vôi truyền thống, giúp giảm đáng kể nhiệt lượng hấp thụ và giảm tải cho hệ thống điều hòa.

Quét vôi

Phương pháp này sử dụng hỗn hợp vôi tôi (canxi hydroxit) pha loãng quét trực tiếp lên bề mặt mái nhà.

Kỹ thuật này đã được sử dụng qua nhiều thế hệ ở các vùng nông thôn Ấn Độ, khu vực Địa Trung Hải và một số nước Trung Đông. Lý do là vì đá vôi có màu trắng tự nhiên và khả năng phản xạ ánh sáng rất cao.

Khi được quét lên mái nhà, lớp vôi này phản xạ phần lớn bức xạ mặt trời trở lại môi trường thay vì hấp thụ chúng. Nhờ đó, nhiệt độ bề mặt mái giảm xuống, hạn chế lượng nhiệt truyền vào bên trong công trình.

Chi phí thực hiện cũng khá thấp. Vôi tôi thường được bán dưới dạng bột hoặc hồ tại các cửa hàng vật liệu xây dựng. Người dùng chỉ cần pha với nước rồi dùng chổi hoặc rulô để quét tương tự như sơn thông thường.

Một mái nhà mát hơn sẽ làm giảm tải nhiệt cho toàn bộ công trình.

Các nghiên cứu về mái nhà phản xạ nhiệt (cool roof) cho thấy nhiệt độ bề mặt mái có thể thấp hơn từ 20–30°C so với các mái nhà màu tối không được xử lý. Khi lượng nhiệt truyền vào nhà giảm xuống, điều hòa không cần hoạt động hết công suất để duy trì nhiệt độ mong muốn.

Trong suốt mùa hè, mức tiêu thụ điện có thể giảm từ 10–20%, tùy thuộc vào diện tích ngôi nhà, chất lượng cách nhiệt và lượng ánh nắng chiếu trực tiếp lên mái nhà.

Cách thực hiện tại nhà

Quá trình thi công tương đối đơn giản và không nhất thiết phải thuê đơn vị chuyên nghiệp.

Trước tiên, cần vệ sinh sạch bề mặt mái, loại bỏ bụi bẩn, rêu mốc và các mảnh vụn. Sau khi mái khô hoàn toàn, pha vôi tôi với nước theo tỷ lệ khoảng 1 phần vôi và 3 phần nước. Hỗn hợp đặc hơn thường cho khả năng che phủ tốt hơn.

Nên quét hai lớp, đợi lớp đầu tiên khô rồi mới tiếp tục lớp thứ hai. Sau khi hoàn thiện, bề mặt mái sẽ có màu trắng sáng và hơi phấn.

Thông thường, lớp phủ cần được quét lại mỗi năm một lần, tốt nhất là trước mùa hè, vì mưa và gió sẽ làm lớp vôi dần bị bào mòn. Một số người còn bổ sung một lượng nhỏ muối hoặc phèn chua để tăng độ bám dính và kéo dài tuổi thọ lớp phủ.

Đối với những ai muốn giải pháp bền vững hơn, có thể sử dụng các loại sơn phản xạ nhiệt chuyên dụng. Những sản phẩm này được thiết kế để phản xạ tia hồng ngoại và tia cực tím, có độ bền cao hơn lớp vôi và không cần sơn lại hằng năm, dù chi phí ban đầu cao hơn.

Những điều cần lưu ý

Lớp phủ vôi trắng phát huy hiệu quả tốt nhất trên các mái bằng hoặc mái có độ dốc thấp, vốn khá phổ biến tại nhiều khu vực có khí hậu nóng. Đối với mái ngói hoặc mái dốc lớn, việc thi công khó khăn hơn và lớp phủ cũng có thể kém bền hơn.

Hiệu quả làm mát sẽ càng cao nếu kết hợp lắp thêm vật liệu cách nhiệt trên trần nhà, giúp hạn chế lượng nhiệt còn lại truyền vào không gian bên trong.

Ngoài lợi ích tiết kiệm điện, mái nhà phản xạ nhiệt còn mang lại lợi ích môi trường. Chúng giúp giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị — hiện tượng các khu vực xây dựng dày đặc có nhiệt độ cao hơn vùng ngoại ô hoặc nông thôn xung quanh.

Một mái nhà sáng màu đồng nghĩa với việc hấp thụ ít nhiệt hơn, giảm nhu cầu sử dụng điều hòa và góp phần cắt giảm lượng phát thải carbon từ mỗi hộ gia đình.