Chủ động áp dụng tiêu chuẩn và công cụ cải tiến

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên và các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế, “xanh hóa” không còn là lựa chọn mang tính xu hướng mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp. Từ hoạt động sản xuất, quản trị năng lượng cho tới quản lý chất thải, mọi khâu trong chuỗi vận hành đều cần được tái cấu trúc theo hướng bền vững hơn.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước thay đổi tư duy từ tăng trưởng bằng mọi giá sang phát triển hài hòa giữa hiệu quả kinh tế và trách nhiệm môi trường. Để hiện thực hóa mục tiêu này, các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14001 về hệ thống quản lý môi trường, ISO 50001 về quản lý năng lượng hay công cụ cải tiến như Lean, Kaizen, 5S, TPM, MFCA,… đã và đang được nhiều doanh nghiệp tích cực triển khai.

Theo đó, ISO 14001 được xem là một trong những công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm soát tác động môi trường một cách có hệ thống. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp doanh nghiệp nhận diện các yếu tố gây ô nhiễm, thiết lập mục tiêu giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tuân thủ quy định pháp luật về môi trường.

Song song với đó, ISO 50001 hỗ trợ doanh nghiệp quản lý và sử dụng năng lượng hiệu quả hơn thông qua việc theo dõi, đánh giá và cải tiến hiệu suất năng lượng trong toàn bộ hoạt động sản xuất. Hiện chi phí năng lượng ngày càng tăng và yêu cầu giảm phát thải carbon ngày càng rõ nét, việc áp dụng ISO 50001 không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, khi kết hợp với các công cụ cải tiến như Lean hay Kaizen, doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quá trình sản xuất theo hướng tinh gọn, giảm thiểu các hoạt động không tạo giá trị gia tăng. Lean giúp loại bỏ lãng phí trong vận hành, trong khi Kaizen thúc đẩy cải tiến liên tục với sự tham gia của toàn thể người lao động. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng mô hình sản xuất xanh, sạch và hiệu quả.

Công cụ MFCA về hạch toán chi phí dòng nguyên liệu cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hướng đến xanh hóa của doanh nghiệp. Công cụ này cho phép doanh nghiệp đo lường chi tiết lượng nguyên liệu thất thoát trong quá trình sản xuất, từ đó xác định chính xác các điểm gây lãng phí tài nguyên và phát sinh chi phí môi trường.

Doanh nghiệp từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực dệt may, điện tử, thực phẩm, thủy sản hay công nghiệp chế biến đã chủ động áp dụng đồng bộ tiêu chuẩn cùng công cụ cải tiến nhằm đáp ứng yêu cầu xanh hóa từ thị trường xuất khẩu. Đây không chỉ là yêu cầu của đối tác quốc tế mà còn là yếu tố quyết định khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Có thể kể đến một số doanh nghiệp như: Tổng công ty May 10, Vinatex, Vinamilk, Canon Việt Nam, Samsung Electronics Việt Nam,…

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng, quá trình xanh hóa doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn còn không ít khó khăn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực nên gặp khó trong việc triển khai đồng bộ các hệ thống quản lý hiện đại. Một số doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích lâu dài của tiêu chuẩn và công cụ cải tiến, dẫn đến tâm lý e ngại thay đổi.

Do đó, để thúc đẩy xanh hóa doanh nghiệp, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng doanh nghiệp. Trong đó, việc đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn, đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất chất lượng và chuyển đổi xanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bên cạnh hỗ trợ về chính sách, tài chính và đào tạo, việc lan tỏa các mô hình điểm hình áp dụng thành công tiêu chuẩn và công cụ cải tiến cũng sẽ góp phần nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về giá trị thực tiễn của chuyển đổi xanh.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gắn với tiêu chí phát triển bền vững, việc áp dụng tiêu chuẩn và công cụ cải tiến hiện đại không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng mà còn là “chìa khóa” quan trọng để xanh hóa hoạt động sản xuất, hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững trong dài hạn.