Trong nhà máy nhiệt điện, khi mọi thông số đều nằm trong giới hạn cho phép, sự ổn định đó không chỉ đến từ máy móc hay hệ thống điều khiển, mà từ những vận hành viên đang âm thầm giữ nhịp cho toàn bộ quá trình vận hành. Đó là lực lượng trực tiếp đảm bảo sự liên tục và an toàn của từng tổ máy.

Công việc vận hành không chỉ diễn ra trên màn hình điều khiển, mà còn bắt đầu từ  những buổi họp đầu ca – nơi kế hoạch vận hành, các lưu ý kỹ thuật và tình trạng thiết bị  được phổ biến nhằm đảm bảo ca trực diễn ra an toàn và liên tục. Đây cũng là thời điểm các  vị trí trong ca trực nắm bắt thông tin của nhau, tạo sự thống nhất ngay từ đầu ca.

Họp đầu ca tại Trung tâm điều khiển – Nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải

Công việc của vận hành viên không chỉ dừng lại ở việc giám sát, mà là kiểm soát  một hệ thống công nghệ phức tạp, nơi các quá trình từ cấp nhiên liệu, đốt cháy, truyền nhiệt  đến quay turbine và phát điện luôn liên kết chặt chẽ với nhau. Một thay đổi nhỏ ở một khâu  có thể kéo theo biến động của toàn bộ hệ thống. Vì vậy, vận hành viên không chỉ “đọc  thông số”, mà phải hiểu bản chất vận hành của từng hệ thống và sự tương tác giữa chúng.

Trong thực tế, trạng thái “bình thường” không đồng nghĩa với “an toàn tuyệt đối”.  Khi tổ máy tăng tải, đặc biệt ở các mức công suất cao, hệ thống có thể xuất hiện những dao  động nhỏ như biến thiên lưu lượng gió, sai lệch tín hiệu đo hoặc phản ứng chậm của các  van điều khiển. Nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời, những dao động này có thể  lan rộng, ảnh hưởng đến quá trình cháy và làm mất ổn định tổ máy. Điểm khó của vận hành  không nằm ở việc xử lý sự cố lớn, mà ở khả năng nhận ra những sai lệch rất nhỏ khi hệ  thống vẫn đang “có vẻ bình thường”.

Trong những tình huống như vậy, việc xử lý không đến từ một cá nhân riêng lẻ mà  là sự phối hợp giữa các vị trí trong ca trực. Từ vận hành lò, tua bin đến điện và điều khiển  – tự động hóa, mỗi vị trí đảm nhận một phần nhưng luôn trao đổi liên tục để xác định  nguyên nhân và đưa ra phương án xử lý. Sự hiểu nhau trong công việc giúp việc phối hợp  diễn ra nhanh và chính xác hơn.

Trong bức tranh chung của ngành điện khu vực phía Nam, Trung tâm Điện lực  Duyên Hải là cụm nhà máy có vai trò quan trọng đối với hệ thống điện khu vực Đồng bằng  sông Cửu Long. Các tổ máy tại đây vận hành liên tục để đáp ứng nhu cầu phụ tải ngày càng  tăng của khu vực.

Công tác vận hành không chỉ giới hạn trong phạm vi nhà máy, mà còn mở rộng đến  các hạng mục phụ trợ như trạm bơm nước thô Đôn Châu – nguồn cấp nước quan trọng cho  hệ thống. Việc phối hợp giữa các vị trí tại đây với trung tâm điều khiển đòi hỏi sự thống  nhất cao; bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của tổ máy.

Đối với các tổ máy nhiệt điện than, việc dừng – khởi động không chỉ phức tạp mà  còn tiềm ẩn nhiều rủi ro kỹ thuật. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải duy trì vận hành ổn định  trong thời gian dài, hạn chế tối đa các biến động bất thường. Trong điều kiện đó, vận hành  viên không chỉ đảm bảo thông số trong giới hạn, mà còn phải chủ động kiểm soát các yếu  tố có thể ảnh hưởng đến độ ổn định của hệ thống.

Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, môi trường làm việc tại Duyên Hải là sự kết hợp của nhiều  vận hành viên đến từ các vùng miền khác nhau. Mỗi người có kinh nghiệm và cách tiếp  cận riêng, tạo nên một tập thể đa dạng nhưng thống nhất trong vận hành.

Trong môi trường đòi hỏi tính chính xác và kỷ luật cao, sự khác biệt đó không tạo  ra khoảng cách, mà trở thành yếu tố bổ trợ. Khi hiểu được cách làm việc của nhau, việc  trao đổi thông tin trở nên nhanh chóng và hiệu quả hơn. Chỉ cần một mô tả ngắn về hiện  tượng, người còn lại có thể hình dung được vấn đề và phối hợp xử lý. Sự ăn ý này được  hình thành qua quá trình làm việc cùng nhau trong từng ca trực.

Trong môi trường đó, vận hành viên không chỉ làm việc với thiết bị mà còn phải  đảm bảo yêu cầu bảo vệ môi trường. Các hệ thống xử lý khí thải, tro xỉ và nước thải được kiểm soát chặt chẽ, đòi hỏi không chỉ chuyên môn mà còn là ý thức trách nhiệm trong từng  thao tác vận hành.

Vận hành viên chăm sóc cây xanh trong khuôn viên nhà máy

Ngoài ra, vận hành không phải là một hoạt động độc lập mà luôn gắn liền với sự  phối hợp giữa nhiều bộ phận như bảo trì, hóa chất, điều khiển – tự động hóa. Một tín hiệu  sai lệch có thể xuất phát từ thiết bị đo, một bất thường trong điều khiển có thể liên quan  đến cơ cấu chấp hành. Do đó, hiệu quả vận hành phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp và thấu  hiểu giữa các lĩnh vực trong nhà máy.

Từ góc nhìn tổng thể, có thể thấy rằng sự ổn định của một tổ máy không chỉ đến từ  công nghệ hay thiết bị, mà phụ thuộc rất lớn vào con người – những người trực tiếp theo  dõi, đánh giá và đưa ra quyết định trong từng thời điểm vận hành.

Trong chuỗi giá trị của ngành điện, vận hành viên là mắt xích giữ vai trò trung tâm,  đảm bảo quá trình sản xuất điện năng diễn ra liên tục, an toàn và hiệu quả. Sự ổn định của hệ thống không bắt đầu từ những con số hoàn hảo, mà từ sự phối hợp ăn ý giữa những  người vận hành – những người đang giữ nhịp cho tổ máy mỗi ngày.