Tháng 8/2017, Cồn Cỏ trở thành đơn vị thứ 11/12 huyện đảo của cả nước được Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tiếp nhận, đầu tư và quản lý vận hành lưới điện. Trạm điện Cồn Cỏ (nay là Điện lực Cồn Cỏ) trực thuộc Công ty Điện lực Quảng Trị được thành lập với 6 thành viên. Công việc của anh em nhân viên điện lực ngoài đảo không chỉ đơn thuần là “trực điện”. Đó là vận hành hệ thống phát điện, theo dõi phụ tải, xử lý sự cố, đảm bảo điện không bị gián đoạn kể cả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Có mặt ở đảo từ năm 2004, anh Ngô Quang – nhân viên kỹ thuật, là thành viên “thường trú” lâu nhất của Điện lực Cồn Cỏ, kể: “Môi trường làm việc ở đảo có những đặc thù mà người trong đất liền khó cảm nhận hết: gió mạnh, hơi muối ăn mòn thiết bị, vật tư thay thế không phải lúc nào cũng sẵn. Mỗi sự cố nếu xảy ra đều phải xử lý nhanh, vì không có phương án dự phòng “dễ dàng” như đất liền”. Có lẽ vì thế, người thợ điện nơi đây không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải linh hoạt, “tự xoay xở” trong nhiều tình huống. Hết ca trực, anh em tranh thủ tăng gia cải thiện bữa ăn. Trước kia anh em còn nuôi bò, nuôi dê. Sau này không còn điều kiện, họ lại đi lặn ốc, đánh bắt cá - những cách rất “đảo” để thêm chút thực phẩm cho bữa cơm tập thể.

Ra đảo từ năm 2014, vợ và 2 con nhỏ thì ở nhà trọ trên đất liền, Anh Lê Văn Thành - nhân viên kinh doanh, Điện lực Cồn Cỏ tâm sự: “Ở lâu thì quen, nhưng nhiều lúc nhớ nhà lắm anh”. Chỉ một câu ngắn, nhưng phía sau là những trăn trở của người trụ cột của gia đình trong năm tháng xa gia đình, vợ con.

Với nhân viên kỹ thuật Ngô Quang thì có hoàn cảnh khác: hai vợ chồng lập nghiệp trên đảo, tới tuổi đến trường, hai con phải vào đất liền đi học, tự lo cuộc sống từ nhỏ. Có những thời điểm, con đau ốm phải tự đi bệnh viện, thậm chí khi cháu bị viêm ruột thừa, cũng tự đến bệnh viện để phẫu thuật. Nghe qua tưởng như chuyện của người lớn, nhưng đó lại là câu chuyện của những đứa trẻ đang là học sinh cấp 2.

Với anh Trương Quốc Đạt – nhân viên kỹ thuật Điện lực Cồn Cỏ, hoàn cảnh cũng không ngoại lệ. Ba của Đạt qua đời trong những ngày mùa đông, không có tàu vào đất liền vì ngày ấy biển động, phải mất hai ngày sau anh mới từ đảo vào đất liền để chịu tang. Khoảng cách địa lý lúc ấy không chỉ là quãng đường, mà là cảm giác bất lực khi không thể có mặt ngay bên gia đình trong những khoảnh khắc quan trọng của đời người.

Mỗi người một hoàn cảnh, nhưng tất cả các anh đều có một điểm chung, sự hy sinh âm thầm khi công việc gắn liền với sự xa cách.

Ngành Điện tiếp nhận lưới điện trên đảo Cồn Cỏ từ tháng 8/2017, từ đó đến nay, Tổng công ty Điện lực miền Trung đã đầu tư các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, nguồn điện với tổng mức đầu tư gần 23 tỷ đồng. Hiện nay, nguồn điện trên đảo được cung cấp bằng hệ thống 03 máy phát điện Diesel với tổng công suất đặt là 1.250kVA và hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 55kWp. Hệ thống lưới điện hạ thế gồm 2 xuất tuyến có chiều dài 3.2km. Công suất phụ tải cực đại trên đảo đạt 235kW trong tháng 6/2025. Doanh thu tiền điện năm 2024 là 1,459 tỷ đồng. Mỗi năm, Tổng công ty Điện lực miền Trung bù lỗ khoảng 7 tỷ đồng để phục vụ cấp điện trên đảo Cồn Cỏ. Tuy nhiên, đơn vị vẫn tiếp tục đảm bảo cung cấp điện an toàn, liên tục, ổn định phục vụ phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất kinh doanh và an ninh quốc phòng trên đảo.

Điện lực Cồn Cỏ không tạo ra sản lượng điện lớn, không vận hành những nhà máy phát điện quy mô, nhưng Điện lực Cồn Cỏ là một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi giá trị của EVN. Họ là người giữ cho dòng điện luôn hiện hữu ở một địa bàn đặc biệt – nơi có ý nghĩa về kinh tế, dân sinh và cả quốc phòng.

Trước đây, khi làm công tác truyền thông, tôi thường nói về “đảm bảo cấp điện an toàn, liên tục”. Nhưng khi nghe những câu chuyện này, tôi hiểu cụm từ đó mang nhiều tầng ý nghĩa hơn thế.

Đó là những đứa trẻ tự lớn lên khi bố mẹ vắng nhà. Là những người đàn ông quen với việc gọi điện về nhiều hơn là trở về. Là những bữa cơm tập thể sau ca trực, nơi anh em coi nhau như gia đình thứ hai. Điều lớn nhất tôi rút ra không phải là sự khâm phục đơn thuần, mà là bài học về sự thấu hiểu trong một tập thể lớn như EVN.

Mỗi đơn vị, mỗi vị trí đều có những khó khăn rất riêng. Người ở đất liền có thể chịu áp lực sản lượng, chỉ tiêu. Người ngoài đảo lại đối mặt với cô đơn, thiếu thốn và khoảng cách gia đình. Không ai “nhẹ nhàng” hơn ai, chỉ là thử thách khác nhau.

Và vì thế, điều quan trọng nhất không chỉ là phối hợp công việc, mà còn là hiểu và chia sẻ với nhau. Khi có sự thấu hiểu, mọi sự hỗ trợ – dù nhỏ – cũng trở nên có ý nghĩa hơn rất nhiều.

Câu chuyện của anh em Điện lực Cồn Cỏ không phải là điều gì quá lớn lao. Nhưng chính sự bình dị đó lại khiến nó trở nên đáng trân trọng. Bởi phía sau mỗi dòng điện ổn định nơi đảo xa, là rất nhiều hy sinh lặng lẽ – những điều mà nếu không lắng nghe, chúng ta rất dễ bỏ quên.